Musisz porównać stosunek ludzi do wybitnych postaci za ich życia i po śmierci oraz wyciągnąć wniosek z tego zestawienia.
Norwid pokazuje wyraźny kontrast między losem bohaterów za życia a sposobem, w jaki zostali potraktowani po śmierci.
Za życia większość z nich doświadczała niezrozumienia, odrzucenia, wygnania lub prześladowań. Sokrates został skazany na śmierć, Dante musiał opuścić ojczyznę, Camões żył w biedzie, Kościuszko i Napoleon doświadczyli upadku swojej politycznej potęgi, a wokół Mickiewicza po śmierci toczyły się spory o miejsce pochówku. Społeczeństwo nie potrafiło właściwie ocenić ich wartości wtedy, gdy jeszcze żyli i tworzyli.
Po śmierci sytuacja ulega zmianie. Tym samym ludziom zaczyna się stawiać pomniki, przenosić ich szczątki do narodowych nekropolii, organizować uroczyste pogrzeby i otaczać ich kultem. Społeczeństwo próbuje naprawić wcześniejsze błędy, oddając bohaterom należny szacunek.
Zdaniem Norwida świadczy to o paradoksie ludzkiej natury. Ludzie często zbyt późno dostrzegają wielkość wybitnych jednostek. Zamiast docenić je za życia, robią to dopiero wtedy, gdy nie mogą już wynagrodzić im doznanych krzywd. W ten sposób pamięć pośmiertna staje się próbą zadośćuczynienia za wcześniejsze niezrozumienie.
Porównaj los bohaterów za życia i po śmierci. Wskaż konkretne przykłady z wiersza. Na końcu sformułuj wniosek: Norwid krytykuje społeczeństwo za to, że docenia ludzi wybitnych dopiero wtedy, gdy jest już za późno, aby okazać im wdzięczność lub wsparcie.