Powieść Bułhakowa Mistrz i Małgorzata była zakazana i przez długi czas niewydawana w pełnej wersji, ponieważ nie pasowała do ideologii totalitarnego państwa radzieckiego. Utwór ośmieszał rzeczywistość ZSRR: biurokrację, donosicielstwo, cenzurę, strach, zakłamanie i materializm społeczeństwa. Pokazywał, że pod oficjalnymi hasłami postępu i równości kryją się zwykłe ludzkie słabości oraz mechanizmy przemocy. Dla władz problemem była także obecność tematów religijnych i metafizycznych. W państwie, które propagowało ateizm i materialistyczną wizję świata, Bułhakow pisał o Jezusie, Piłacie, diable, dobru, złu, winie i odpowiedzialności. Taki sposób myślenia był sprzeczny z oficjalną ideologią komunistyczną. W Rosji czasów Bułhakowa panował system totalitarny, szczególnie nasilony w epoce Stalina. Państwo kontrolowało życie polityczne, społeczne i kulturalne. Literatura miała służyć ideologii, a pisarze byli poddawani cenzurze oraz naciskom. Mistrz i Małgorzata powstawał w latach 1928-1940, ale w ZSRR ukazał się dopiero w wersji ocenzurowanej w latach 1966-1967, a pełna wersja została opublikowana tam dopiero w 1973 roku. Bułhakow sam doświadczał presji systemu. Jego twórczość była krytykowana i ograniczana, a część utworów nie mogła normalnie funkcjonować w oficjalnym obiegu. Dlatego Mistrz i Małgorzata była niebezpieczna dla reżimu: nie atakowała władzy wprost jak publicystyka, ale przez fantastykę, groteskę i satyrę odsłaniała fałsz totalitarnej rzeczywistości.
1. Zauważ, że powieść Bułhakowa ośmiesza społeczeństwo radzieckie, biurokrację, cenzurę, strach i donosicielstwo.
2. Dostrzeż, że władzy przeszkadzały także wątki religijne, ponieważ ZSRR promował ateizm i materializm.
3. Zwróć uwagę, że w czasach Stalina literatura była kontrolowana przez państwo i miała służyć ideologii.
4. Wyjaśnij, że Mistrz i Małgorzata była zakazana, bo pokazywała prawdę o totalitarnym świecie poprzez groteskę, fantastykę i satyrę, czyli w sposób trudny do zaakceptowania przez reżim.