W Dusiołku Leśmian wykorzystuje wiele elementów języka potocznego. Widać je już w wersyfikacji. Wiersz ma wyraźny rytm, regularne rymy i układ przypominający ludową gawędę albo balladę opowiadaną ustnie. Dzięki temu historia Bajdały i potwora brzmi jak barwna, trochę zabawna opowieść przekazywana słuchaczom. Potoczność ujawnia się także w słownictwie. Pojawiają się wyrazy proste, dosadne i obrazowe, na przykład: „gęba”, „beczy”. Nie są to słowa podniosłe, lecz bliskie codziennej mowie. W tekście występują również formy stylizowane na gwarowe lub potoczne, takie jak „Słuchajta” czy „Coć się stało, Bajdało?”, które wzmacniają wrażenie ustnej relacji. Budowa zdań także przypomina mowę potoczną. Leśmian stosuje wykrzyknienia, pytania, krótkie zdania i dopowiedzenia, np. „Że też taki żyć raczy!”, „Nie wiadomo dziś wcale/ Co się śniło Bajdale”. Narrator nie zachowuje chłodnego dystansu, lecz komentuje zdarzenia, dziwi się, ocenia i zwraca do odbiorców, jak ktoś opowiadający niezwykłą historię w gronie słuchaczy. Wymowa utworu jest żywa, dynamiczna i silnie ekspresyjna. Nagromadzenie czasowników, powtórzeń oraz dźwięcznych, obrazowych słów sprawia, że scena działania Dusiołka wydaje się ruchliwa i niemal słyszalna: „Póty dusił i dusił, aż coś warkło w chłopie!”. Wiersz łączy śmieszność z niepokojem, ale opowiada o tym językiem bliskim codziennej mowie. W tekście występują neologizmy poetyckie. Najważniejszy to „Dusiołek”, utworzony od czasownika „dusić” i przyrostka nadającego nazwie stworzenia lekko zdrobniały, a zarazem dziwaczny charakter. Wyraz sugeruje istotę, która dusi człowieka podczas snu. Neologizmem jest także imię „Bajdała”, które można wiązać z wyrazem „bajda” lub czasownikiem „bajdurzyć”; pasuje do bohatera z ludowej, trochę niepoważnej opowieści. Niezwykłym tworem jest również „półbabek”, powstały przez połączenie cząstki „pół-” z rzeczownikiem „babek”, co tworzy groteskowy, niejasny obraz istoty podobnej tylko częściowo do człowieka. Sytuację opisaną w wierszu łączy z potoczną sytuacją komunikacyjną sposób opowiadania. Narrator zachowuje się jak gawędziarz: mówi żywo, zwraca się do słuchaczy, komentuje zdarzenia, używa pytań i wykrzyknień. Nie przedstawia historii chłodno, lecz z emocją i humorem, jak w codziennej rozmowie, kiedy ktoś relacjonuje niezwykłe wydarzenie.
1. Zauważ, że rytm, rymy i regularna budowa wiersza przypominają ludową opowieść przekazywaną ustnie.
2. Dostrzeż potoczne i dosadne słownictwo, takie jak „gęba”, „pysk”, „zad”, „mlasnął”, „splunął” czy „beczy”.
3. Zwróć uwagę na pytania, wykrzyknienia i zwroty do odbiorcy, np. „Słuchajta”, ponieważ nadają utworowi charakter żywej gawędy.
4. Wskaż neologizmy, zwłaszcza „Dusiołek”, „Bajdała” i „półbabek”, a następnie wyjaśnij, z jakich słów mogły powstać i jaki efekt tworzą.
5. Podkreśl, że narrator opowiada historię tak, jak robi to człowiek w potocznej rozmowie: barwnie, emocjonalnie, z komentarzami i bez oficjalnego dystansu.