Nowość Gombrowiczowskiego obrazu świata polega na tym, że centrum rzeczywistości nie stanowią już przedmioty, przyroda ani szeroko opisana przestrzeń społeczna, jak często bywało w powieści XIX-wiecznej. Najważniejsze stają się relacje międzyludzkie oraz to, jak człowiek jest widziany, oceniany i kształtowany przez innych. W powieści XIX-wiecznej świat przedstawiony zwykle był uporządkowany, rozbudowany i opisywany z dużą dbałością o realia. U Gombrowicza rzeczywistość zewnętrzna schodzi na dalszy plan. Prawdziwe napięcie rodzi się między ludźmi, w spojrzeniach, gestach, słowach i wzajemnym narzucaniu sobie form. Nowe jest także to, że człowiek nie jawi się jako stabilna, samodzielna jednostka. Jego tożsamość powstaje w kontakcie z innymi i pod ich wpływem nieustannie się zmienia. Gombrowicz pokazuje więc świat bardziej psychologiczny, relacyjny i niepewny niż klasyczna powieść realistyczna.
1. Zauważ, że w tradycyjnej powieści XIX-wiecznej duże znaczenie miały szczegółowe opisy świata, miejsc i stosunków społecznych.
2. Dostrzeż, że u Gombrowicza ważniejsze od samej rzeczywistości materialnej są relacje między ludźmi.
3. Zwróć uwagę, że drugi człowiek wpływa na jednostkę poprzez spojrzenie, ocenę i narzucanie jej określonej formy.
4. Podkreśl, że bohater Gombrowicza nie ma stałej, zamkniętej tożsamości, lecz kształtuje się w kontakcie z innymi.
5. Wyjaśnij, że nowość tego obrazu świata polega na przesunięciu uwagi z zewnętrznego realizmu na napięcia psychiczne i międzyludzkie.