Dla szewców praca jest czymś więcej niż zwykłym obowiązkiem. Z jednej strony jest codziennym, mechanicznym zajęciem, które ich męczy i ogranicza. Z drugiej strony Sajetan chciałby widzieć w pracy szewskiej coś twórczego, osobistego i duchowego. Pragnie, aby robota nie była tylko powtarzalnym rzemiosłem, ale dawała człowiekowi poczucie sensu i indywidualności. Praca jest więc dla szewców źródłem sprzeczności. Gdy muszą pracować, czują się zniewoleni. Kiedy jednak zostają od pracy odsunięci, zaczynają odczuwać pustkę, nudę i brak celu. Witkacy pokazuje, że człowiek potrzebuje pracy, ale jednocześnie praca może stać się mechaniczna i odczłowieczająca. Pracownik przyszłości w wizji Witkiewicza nie będzie wolnym twórcą ani rzemieślnikiem nadającym pracy osobisty sens. Będzie raczej częścią zbiorowego, zorganizowanego systemu. Taki człowiek zostanie podporządkowany ideologii, produkcji, statystyce i mechanizmom władzy. Przyszły pracownik stanie się elementem masy, kimś pozbawionym indywidualności i metafizycznych przeżyć. Wizja Witkacego jest pesymistyczna. Autor pokazuje przyszłość, w której praca nie wyzwala człowieka, lecz zamienia go w trybik społecznej maszyny.
1. Zauważ, że szewcy wykonują pracę fizyczną, powtarzalną i mechaniczną, ale nie traktują jej wyłącznie praktycznie.
2. Dostrzeż, że Sajetan chce nadać pracy głębszy, duchowy sens i uczynić z niej coś podobnego do sztuki.
3. Zwróć uwagę, że brak pracy również okazuje się dla bohaterów problemem, ponieważ prowadzi do nudy i pustki.
4. Podkreśl, że Witkacy pokazuje sprzeczność pracy: może dawać sens, ale może też zniewalać i odczłowieczać.
5. Wyjaśnij, że pracownik przyszłości w dramacie będzie częścią bezosobowego systemu, podporządkowaną produkcji, ideologii i zbiorowości.