W powieści Bułhakowa można rozpoznać kilka motywów faustowskich. Najważniejszy z nich to obecność diabła, czyli Wolanda, który ingeruje w ludzkie losy i wystawia bohaterów na próbę. Faustowski charakter ma także motyw przekraczania zwykłej rzeczywistości, pragnienia poznania prawdy oraz przekonanie, że za kontakt z siłami nadprzyrodzonymi trzeba zapłacić określoną cenę. Mistrz ma pewne cechy wspólne z Faustem, choć nie jest jego prostym odpowiednikiem. Podobnie jak Faust, poszukuje prawdy niedostępnej zwykłemu społeczeństwu. Pisze powieść o Poncjuszu Piłacie i Jeszui, czyli próbuje dotrzeć do sensu wydarzeń religijnych oraz moralnych. Za tę próbę płaci cierpieniem, odrzuceniem, załamaniem psychicznym i utratą miejsca w świecie. Różnica polega na tym, że Mistrz nie zawiera świadomego paktu z diabłem i nie dąży do nieograniczonej wiedzy ani potęgi. Jest raczej artystą prześladowanym przez rzeczywistość, który zostaje ocalony dzięki Małgorzacie i ingerencji Wolanda. Dlatego można powiedzieć, że Mistrz przypomina Fausta jako człowiek dążący do prawdy i przekraczający zwykłe granice poznania, ale jego historia ma bardziej tragiczny i pasywny charakter.
1. Zauważ, że pierwszym motywem faustowskim jest obecność diabła, który wkracza w ludzki świat i wpływa na bieg wydarzeń.
2. Dostrzeż, że ważna jest także pokusa poznania prawdy oraz przekroczenia zwykłego, materialnego obrazu rzeczywistości.
3. Zwróć uwagę, że Mistrz, podobnie jak Faust, pragnie dotrzeć do głębszego sensu świata, czego wyrazem jest jego powieść o Piłacie i Jeszui.
4. Podkreśl, że Mistrz płaci za swoją twórczość wysoką cenę: zostaje odrzucony, złamany i wykluczony ze społeczeństwa.
5. Wyjaśnij, że mimo podobieństw Mistrz nie jest drugim Faustem, ponieważ nie zawiera paktu z diabłem i nie działa z ambicji zdobycia władzy czy absolutnej wiedzy.