Związki o charakterze potocznym, często nacechowane emocjonalnie:
bujda na resorach – oczywista nieprawda, kompletna bzdura; coś jest czyimś psim obowiązkiem – ktoś bezwzględnie powinien coś zrobić; czepić się czegoś jak rzep psiego ogona – uporczywie się czegoś trzymać albo stale do tego wracać; morda w kubeł – nakaz milczenia, bardzo niegrzeczny i obraźliwy; mózg staje – coś wydaje się tak absurdalne lub zaskakujące, że trudno to pojąć; nabić kogoś w butelkę – oszukać kogoś; nie mieć o czymś bladego pojęcia – zupełnie czegoś nie wiedzieć; nie pozwolić komuś nawet zipnąć – nie dać komuś chwili wytchnienia ani swobody działania; nie puścić pary z gęby – zachować coś w tajemnicy; nie śmierdzieć groszem – nie mieć pieniędzy; noga się komuś powinęła – komuś coś się nie udało; o suchym pysku – bez jedzenia i picia albo bez alkoholu; pójść z torbami – zbankrutować, stracić majątek; wziąć kogoś pod pantofel – podporządkować sobie kogoś, zwykle partnera; zebrać się w kupę – opanować się, pozbierać siły; zmyć komuś głowę – ostro kogoś skarcić. Do potocznych i dosadnych należy też najpewniej związek zapisany w poleceniu jako „skuć kogoś gębę”. Poprawna postać frazeologizmu to „skuć komuś gębę”, czyli uderzyć kogoś w twarz, pobić po twarzy. Związki książkowe, biblijne, mitologiczne albo podniosłe: chodzić od Annasza do Kajfasza – być odsyłanym z miejsca na miejsce i niczego nie załatwić; męki Tantala – cierpienie wynikające z niemożności zdobycia czegoś, co wydaje się bardzo bliskie; odpłacić pięknym za nadobne – odwzajemnić komuś jego złośliwość albo przykrość; paść z czyichś rąk – zostać przez kogoś zabitym; rozdzierać szaty – przesadnie rozpaczać albo okazywać oburzenie; umywać ręce – uchylać się od odpowiedzialności; wypłynąć na szerokie wody – zacząć działać na większą skalę, odnieść większy sukces. Związki raczej neutralne lub lekko obrazowe:
chować głowę w piasek – unikać problemu, udawać, że go nie ma; wziąć kogoś na spytki – wypytywać kogoś szczegółowo, często po to, by wydobyć informacje; szpakami karmiony – ktoś bardzo sprytny, przebiegły; wyrażenie jest dziś raczej dawne lub żartobliwe.
1. Najpierw oddziel związki brzmiące codziennie, dosadnie albo emocjonalnie, ponieważ to one mają charakter potoczny.
2. Zauważ, że takie frazeologizmy jak „morda w kubeł”, „nie śmierdzieć groszem” czy „zmyć komuś głowę” są wyraźnie nacechowane i nie pasują do oficjalnej wypowiedzi.
3. Dostrzeż, że część związków ma pochodzenie biblijne lub mitologiczne, np. „chodzić od Annasza do Kajfasza”, „umywać ręce”, „męki Tantala”.
4. Zwróć uwagę, że związki książkowe i podniosłe są mniej potoczne, częściej pojawiają się w literaturze, publicystyce lub staranniejszej odmianie języka.
5. Wyjaśnij znaczenie każdego frazeologizmu własnymi słowami, a przy trudniejszych przykładach oprzyj się na słownikach, zamiast zgadywać.