Według Gombrowicza naturalnym środowiskiem człowieka są inni ludzie. Człowiek najpełniej istnieje nie w samotności ani w kontakcie z przyrodą, lecz w relacjach z drugim człowiekiem. To spojrzenia, słowa, gesty, mimika i wzajemne reakcje tworzą przestrzeń, w której jednostka odczuwa siebie i kształtuje własną tożsamość. Gombrowicz pokazuje, że człowiek potrzebuje obecności innych, choć kontakt z nimi bywa trudny i bolesny. Dopiero w relacji międzyludzkiej rodzą się komunikacja, napięcie, świadomość siebie oraz sens.
1. Zauważ, że w komentarzu Łapińskiego natura nie jest dla człowieka najważniejszym miejscem istnienia.
2. Dostrzeż, że bohaterowie Gombrowicza najpełniej żyją wtedy, gdy znajdują się wśród innych ludzi.
3. Zwróć uwagę, że relacje międzyludzkie tworzą spojrzenia, słowa, gesty, twarze i grymasy.
4. Podkreśl, że człowiek poznaje siebie poprzez kontakt z cudzą świadomością.
5. Wyjaśnij, że naturalnym środowiskiem człowieka jest u Gombrowicza przestrzeń społeczna, czyli świat wzajemnych relacji.