Zadanie 7b - strona 73
Zadanie
Rozwiązanie
a) Zdaniem Norwida wartość muzyki Chopina wynika z jej harmonii, doskonałości i głębokiego wymiaru duchowego. Nie jest ona jedynie piękną kompozycją dźwięków, lecz wyraża najwyższe wartości kultury i człowieczeństwa. Łączy prostotę z kunsztem, narodową tradycję z uniwersalnym przesłaniem oraz piękno z prawdą.
Muzyka Chopina ma także charakter ponadczasowy. Przekracza granice epoki i narodowości, dlatego może przemawiać do ludzi różnych kultur. Norwid dostrzega w niej doskonałą równowagę między emocją a ładem, spontanicznością a artystyczną dyscypliną. Właśnie dlatego staje się ona wzorem sztuki idealnej.
b) Norwid porównuje grę Chopina do chrześcijańskiego obrzędu, aby podkreślić jej święty i duchowy charakter. Muzyka nie jest zwykłą rozrywką ani popisem wirtuozowskim. Staje się czynnością przypominającą liturgię – prowadzi człowieka ku pięknu, harmonii i wartościom wyższym.
Słowa „błogosławiłeś sam ręką Swoją wszelkiemu akordowi” oznaczają, że każdy dźwięk wydobywany przez Chopina był świadomym aktem twórczym. Gest pianisty zostaje porównany do gestu kapłana udzielającego błogosławieństwa.
c) Opisując muzykę Chopina, Norwid wykorzystuje wiele odniesień do chrześcijaństwa. Pojawiają się między innymi symbole:
- Nieba – oznaczającego doskonałość i sferę duchową;
- hostii – symbolizującej obecność Chrystusa i świętość;
- Emmanuela – imienia Chrystusa oznaczającego „Bóg z nami”;
- Taboru – miejsca Przemienienia Pańskiego, symbolu objawienia boskiej natury i duchowego światła.
Odwołania te pokazują, że muzyka Chopina ma wymiar znacznie głębszy niż estetyczny. Jest drogą prowadzącą do doświadczenia piękna, prawdy i dobra. Dzięki językowi religijnemu Norwid podkreśla, że twórczość kompozytora zbliża człowieka do wartości absolutnych.
d) Określenie „doskonałość Peryklejska” odwołuje się do epoki Peryklesa, uznawanej za okres największego rozkwitu kultury starożytnej Grecji. Był to czas harmonii, klasycznego piękna i równowagi, którego symbolem stały się ateńskie dzieła sztuki, zwłaszcza Partenon i rzeźby Fidiasza.
Norwid sugeruje, że muzyka Chopina osiąga podobny poziom doskonałości. Jest harmonijna, proporcjonalna i ponadczasowa. Nie podlega modom ani przemijaniu, lecz reprezentuje klasyczny ideał piękna. Jednocześnie poeta pokazuje, że Chopin nie naśladuje antyku, lecz tworzy własną sztukę, dorównując największym osiągnięciom kultury europejskiej.
e) Norwid posługuje się trzema symbolicznymi obrazami, aby ukazać pełnię i wielowymiarowość muzyki Chopina.
- Cnota oznacza moralne dobro, szlachetność i wewnętrzną doskonałość człowieka. Muzyka Chopina nie zachwyca wyłącznie pięknem brzmienia, lecz niesie także wartości etyczne. Kształtuje człowieka i przypomina o tym, co dobre, prawdziwe i godne naśladowania.
- Dom modrzewiowy symbolizuje polską tradycję, kulturę szlachecką oraz rodzinny świat wartości. Jest znakiem zakorzenienia w ojczyźnie i rodzimej kulturze. Norwid podkreśla, że twórczość Chopina wyrasta z polskości, choć jednocześnie przekracza jej granice.
- Niebo oznacza sferę duchową, absolut i doskonałość. Pokazuje, że muzyka Chopina prowadzi człowieka ku wartościom najwyższym, przekraczając codzienność i materialny wymiar rzeczywistości.
Zestawienie tych trzech pojęć pokazuje, że muzyka Chopina jednocześnie kształtuje moralnie (Cnota), wyrasta z narodowej tradycji (dom modrzewiowy) i prowadzi ku transcendencji (Niebo). W ten sposób Norwid przedstawia ją jako sztukę doskonałą, obejmującą wszystkie najważniejsze wymiary ludzkiego życia.
f) Zdaniem podmiotu lirycznego muzyka Chopina wyraża najgłębszą istotę polskości, ponieważ czerpie z rodzimej tradycji, historii i kultury, nie popadając przy tym w prosty folkloryzm. Norwid pisze o „Polsce – przemienionych kołodziejów”, „złoto-pszczole” czy „domu modrzewiowym”, wykorzystując symbole związane z polską historią, pracowitością, szlachetnością i kulturą.
Polskość obecna w muzyce Chopina nie polega na dosłownym naśladowaniu melodii ludowych, lecz na oddaniu ducha narodu: jego wrażliwości, doświadczeń historycznych oraz umiłowania wolności. Dzięki temu muzyka kompozytora staje się artystycznym obrazem polskiej tożsamości.
g) Norwid przedstawia muzykę Chopina jako siłę, która przemienia człowieka. Nie tylko dostarcza estetycznych przeżyć, ale również kształtuje wrażliwość, budzi pamięć historyczną i prowadzi do duchowego rozwoju.
Wyrażenie „Polska – przemienionych kołodziejów” odwołuje się do legendy o Piaście Kołodzieju: prostym człowieku, który dzięki swoim cnotom stał się założycielem dynastii. Symbolizuje ono naród zdolny do moralnej przemiany i duchowego wzrostu. Muzyka Chopina pomaga odkrywać takie wartości jak dobro, szlachetność, pracowitość i odpowiedzialność za wspólnotę.
Oznacza to, że sztuka nie tylko odzwierciedla rzeczywistość, ale może także pozytywnie wpływać na ludzi i ich postawy.
h) Dla podmiotu lirycznego muzyka Chopina jest uosobieniem sztuki doskonałej. Nie jest jedynie zbiorem pięknych dźwięków, lecz sposobem poznawania świata i człowieka. Łączy piękno z prawdą, tradycję narodową z uniwersalnością oraz doświadczenie estetyczne z duchowym.
Muzyka Chopina staje się również symbolem trwałości kultury. Nawet zniszczenie fortepianu nie jest w stanie zniszczyć wartości, które kompozytor pozostawił w swoich dziełach. Dlatego dla podmiotu lirycznego twórczość Chopina jest świadectwem zwycięstwa ducha nad przemocą i materią.
Muzyka ta stanowi także źródło zachwytu, refleksji i nadziei. Pokazuje, że prawdziwa sztuka może przetrwać dziejowe katastrofy i nadal kształtować kolejne pokolenia.
Wyjaśnienie
a) Odszukaj fragmenty, w których Norwid opisuje muzykę Chopina za pomocą podniosłych określeń i symboli. Zastanów się, czy mówi jedynie o walorach muzycznych. Zauważ, że poeta widzi w muzyce Chopina urzeczywistnienie najwyższych wartości estetycznych i moralnych.
b) Zwróć uwagę na religijne słownictwo użyte przez Norwida. Połącz znaczenie słowa „błogosławić” z czynnością gry na fortepianie. Wyciągnij wniosek, że poeta przedstawia twórczość Chopina jako rodzaj duchowej misji, a nie jedynie działalności artystycznej.
c) Odszukaj w tekście wyrazy należące do słownictwa religijnego. Przypomnij sobie, co oznaczają w tradycji chrześcijańskiej. Następnie zastanów się, dlaczego poeta opisuje muzykę właśnie za pomocą takich symboli.
d) Przypomnij sobie, z czym kojarzy się epoka Peryklesa w historii kultury. Połącz te cechy z opisem muzyki Chopina. Zwróć uwagę, że Norwid nie porównuje kompozytora do konkretnego artysty, lecz do całego ideału klasycznej doskonałości, który stał się jednym z najważniejszych wzorców sztuki europejskiej.
e) Przeanalizuj każde z trzech pojęć osobno. Zastanów się, do jakiego porządku się odnosi: etycznego, narodowego czy duchowego. Na końcu połącz wszystkie trzy symbole i pokaż, że razem tworzą Norwidowską definicję sztuki idealnej
f) Odszukaj symbole odnoszące się do Polski. Nie interpretuj ich dosłownie: zastanów się, jakie wartości reprezentują. Wyciągnij wniosek, że Norwid mówi o polskości jako zespole wartości duchowych i kulturowych, a nie jedynie o motywach ludowych obecnych w muzyce.
g) Przypomnij sobie legendę o Piaście Kołodzieju. Zastanów się, dlaczego Norwid wykorzystuje właśnie ten motyw. Połącz go z funkcją muzyki Chopina i pokaż, że według poety prawdziwa sztuka ma moc moralnego i duchowego oddziaływania na człowieka.
h) Podsumuj wszystkie wcześniejsze obserwacje dotyczące opisu muzyki Chopina. Zastanów się, jakie funkcje przypisuje jej Norwid w całym utworze. Sformułuj wniosek, że dla podmiotu lirycznego muzyka Chopina jest czymś znacznie więcej niż dziełem artystycznym. Staje się symbolem doskonałości, nieśmiertelności sztuki i duchowej siły kultury.