Język polski. Klasa 2. Część 2. Podręcznik - rozwiązania i odpowiedzi

Zadanie 4b - strona 63

Twoim zdaniem jest odtworzenie wydarzenia opisanego w wierszu:

a) Musisz wskazać wszystkich uczestników konduktu pogrzebowego przedstawionych przez Norwida oraz określić, jaką rolę odgrywają w poetyckiej wizji pogrzebu.

b) Musisz wypisać najważniejsze rekwizyty pojawiające się w orszaku pogrzebowym i zwrócić uwagę na ich różnorodność.

c) Musisz opisać sposób zachowania uczestników orszaku oraz wyjaśnić, jaki nastrój tworzą ich działania.

d) Musisz wskazać środki stylistyczne budujące dynamikę opisu oraz wyjaśnić, w jaki sposób oddziałują one na wyobraźnię odbiorcy.

e) Musisz wyjaśnić symboliczne znaczenie najważniejszych przedmiotów pojawiających się w orszaku pogrzebowym oraz określić, jak wpływają one na interpretację utworu.

f) Musisz rozpoznać, z jakich tradycji kulturowych pochodzą elementy pogrzebu przedstawionego przez Norwida, a następnie wyjaśnić, jaki efekt osiąga poeta, łącząc je w jednej wizji.

g) Musisz ocenić, czy opisany przez Norwida pogrzeb odpowiada faktom historycznym, a następnie wyjaśnić, dlaczego poeta przedstawił go właśnie w taki sposób.

a) W orszaku pogrzebowym uczestniczą:

cień generała Józefa Bema, któremu oddawany jest hołd;
panny żałobne, niosące zioła, muszle i gliniane naczynia;
chłopcy uderzający w topory i tarcze;
pachołki służebne, prowadzące pochód;
chór (choral) śpiewający pieśń żałobną;
pozostali uczestnicy konduktu, tworzący uroczysty korowód.

Nie jest to realistyczny pogrzeb. Norwid tworzy symboliczną wspólnotę ludzi reprezentujących różne tradycje i epoki, którzy wspólnie oddają cześć wielkiemu bohaterowi.

b) Uczestnicy pochodu niosą między innymi:

pochodnie,
miecze,
proporce i sztandary,
trąby,
włócznie,
topory,
tarcze,
łuki,
snopy wonnych ziół,
muszle,
wielkie gliniane naczynia.

Rekwizyty pochodzą z różnych tradycji kulturowych: rycerskiej, antycznej, chrześcijańskiej i ludowej. Dzięki temu pogrzeb nabiera uniwersalnego, ponadczasowego charakteru.

c) Uczestnicy konduktu przez cały czas pozostają w ruchu. Panny żałobne niosą dary i wykonują obrzędowe czynności, chłopcy rytmicznie uderzają w topory i tarcze, chór śpiewa pieśń żałobną, a cały orszak nieprzerwanie posuwa się naprzód. Pochód przechodzi przez kolejne przestrzenie i nie zatrzymuje się nawet po zakończeniu ceremonii. Zachowanie uczestników jest pełne powagi, rytualności i godności. Nie dominuje rozpacz ani chaos, lecz uroczysty rytm wspólnego marszu. Dzięki temu pogrzeb przypomina bardziej starożytny rytuał niż zwykłą ceremonię pogrzebową.

d) Norwid wykorzystuje wiele środków stylistycznych, które sprawiają, że opis staje się niezwykle plastyczny i dynamiczny.

Najważniejsze z nich to:

czasowniki dynamiczne („wieją”, „biją”, „idą”, „toczy się”, „wchodzą”, „wychodzą”), które budują wrażenie nieustannego ruchu;
powtórzenia, zwłaszcza „dalej – dalej”, podkreślające rytm marszu;
wyliczenia, nagromadzające uczestników i rekwizyty orszaku;
epitety, wzmacniające nastrój i obrazowość;
porównania, dzięki którym opis nabiera monumentalności;
instrumentacja głoskowa oraz wyrazy dźwiękonaśladowcze, oddające odgłosy trąb, uderzeń i kroków.

Środki te oddziałują jednocześnie na wzrok, słuch i wyobraźnię czytelnika, dzięki czemu odbiorca ma wrażenie uczestniczenia w pochodzie.

e) Najważniejsze symbole występujące w utworze to:

pochodnie – światło, życie, pamięć i nieśmiertelność;
miecz – odwaga, honor, walka o wolność;
proporce i sztandary – wspólnota, zwycięstwo, pamięć narodowa;
trąby – wezwanie, sąd, chwała bohatera;
topory, włócznie i tarcze – rycerskie męstwo i gotowość do walki;
zioła – oczyszczenie, pamięć o zmarłych;
muszle – przejście do nowego życia, odrodzenie, wędrówka;
gliniane naczynia – kruchość ludzkiego życia oraz funeralne obrzędy starożytnych kultur.

Połączenie tych symboli sprawia, że pogrzeb Bema przestaje być wydarzeniem historycznym. Staje się uniwersalnym rytuałem, który łączy tradycję antyczną, chrześcijańską, rycerską i ludową oraz ukazuje bohatera jako postać należącą do całej historii ludzkości.

f) Norwid świadomie zestawia elementy pochodzące z różnych kultur i epok.

Tradycja antyczna – obecność trąb, wieńców, pochodni, muszli, glinianych naczyń oraz monumentalnego charakteru orszaku przypomina ceremonie starożytnej Grecji i Rzymu.
Tradycja chrześcijańska – motywy żałoby, pochodu pogrzebowego, chóru oraz późniejsze nawiązania do Jerycha odwołują się do Biblii i chrześcijańskiej symboliki.
Tradycja rycerska i średniowieczna – miecze, włócznie, tarcze, proporce, wojownicy i chorągwie przywołują ceremoniał pogrzebów wielkich wodzów i rycerzy.
Tradycja sarmacka – uroczysty kondukt, wojskowy charakter ceremonii, bogata oprawa i widowiskowość nawiązują do staropolskich pogrzebów magnackich.

Wniosek jest taki, że Norwid nie odtwarza rzeczywistego pogrzebu generała Bema, lecz tworzy uniwersalny rytuał, który łączy najważniejsze tradycje kultury europejskiej. Dzięki temu Bem zostaje przedstawiony nie tylko jako polski bohater narodowy, lecz jako postać o znaczeniu ponadczasowym.

g) Wizja pogrzebu przedstawiona w utworze nie jest realistyczna. Rzeczywisty pogrzeb generała Józefa Bema, który odbył się na cmentarzu wojskowym położonym na skalistej górze Dżebel el Isam (Góra Wielkich Ludzi)w 1850 roku, był skromny i zgodny z zasadami islamu, ponieważ Bem pod koniec życia przyjął tę religię. Nie uczestniczyły w nim wielkie oddziały wojskowe ani monumentalny orszak opisany przez Norwida. Sam podręcznik podkreśla, że poeta świadomie odszedł od historycznych faktów i inspirował się opisami różnych pogrzebów wodzów oraz rycerzy.

Stylizacja pełni kilka funkcji. Przede wszystkim heroizuje postać generała Bema, ukazując go jako wodza dorównującego największym bohaterom historii. Nadaje pogrzebowi charakter symboliczny, dzięki czemu przestaje on być jedynie wydarzeniem historycznym, a staje się opowieścią o pamięci, wolności i roli wybitnych jednostek w dziejach. Łączenie elementów antycznych, chrześcijańskich i rycerskich sprawia również, że utwór nabiera cech rapsodu i osiąga wysoki, podniosły styl.

a) Wymień wszystkich uczestników pochodu. Zwróć uwagę, że nie są oni opisani indywidualnie, lecz jako element wielkiego rytualnego widowiska. Dodaj, że ich obecność podkreśla ponadczasowy charakter pogrzebu Bema.

b) Wypisz wszystkie najważniejsze przedmioty pojawiające się w tekście. Zauważ, że nie są przypadkowe. Każdy z nich niesie określone znaczenie symboliczne. Dodaj, że bogactwo rekwizytów buduje monumentalność opisywanego wydarzenia.

c) Opisz, jakie czynności wykonują uczestnicy pochodu. Zwróć uwagę, że niemal wszystkie związane są z ruchem i rytmem. Dodaj, że uporządkowany marsz symbolizuje ciągłość historii oraz pamięci o bohaterze.

d) Odszukaj przykłady czasowników ruchu, powtórzeń, wyliczeń, epitetów i porównań. Określ, jakie zmysły angażują. Dodaj, że Norwid tworzy obraz niemal filmowy: czytelnik nie tylko widzi pochód, ale także słyszy jego rytm.

e) Wyjaśnij znaczenie najważniejszych symboli pojawiających się w utworze. Odwołaj się do ich funkcjonowania w kulturze europejskiej. Zwróć uwagę, że Norwid świadomie łączy symbole różnych epok i tradycji, aby pokazać ponadczasową wielkość generała Bema oraz uniwersalny sens pamięci o bohaterach.

f) Wskaż, które elementy pochodzą z tradycji antycznej, chrześcijańskiej, rycerskiej i sarmackiej. Porównaj je ze sobą. Sformułuj wniosek, że Norwid celowo łączy różne kultury, aby nadać pogrzebowi wymiar uniwersalny i ukazać generała Bema jako bohatera całej europejskiej tradycji.

g) Porównaj rzeczywisty pogrzeb generała Bema z jego poetycką wizją przedstawioną przez Norwida. Wskaż, że poeta świadomie odchodzi od faktów historycznych. Podkreśl, że stylizacja służy idealizacji bohatera, podkreśleniu jego ponadczasowej wielkości oraz nadaniu utworowi uniwersalnego i symbolicznego znaczenia.

Język polski. Klasa 2. Część 2. Podręcznik - rozwiązania i odpowiedzi

Zadanie 4b - strona 63

Zadanie

Rozwiązanie

Wyjaśnienie

Język polski - wybrane pytania