Język polski. Klasa 2. Część 2. Podręcznik - rozwiązania i odpowiedzi

Pytanie 6b - strona 73

Jak tekst ukazuje postać Fryderyka Chopina? Zapisz odpowiedzi na pytania w zeszycie.
a) Musisz określić, jaki moment życia kompozytora przedstawia Norwid oraz wyjaśnić, dlaczego właśnie ten wybrał.
b) Musisz wyjaśnić, jak Norwid przedstawia śmierć Chopina i jakie środki wykorzystuje, aby nadać jej szczególny charakter.
c) Musisz wyjaśnić znaczenie określenia „dni przedostatnie” oraz sposób ich przedstawienia.
d) Musisz wyjaśnić znaczenie odwołań do mitologii i określić ich funkcję w charakterystyce Chopina.
e) Musisz wyjaśnić sens metafory przedstawiającej Chopina jako człowieka upodabniającego się do fortepianu.
f) Musisz wskazać środki stylistyczne wykorzystane w charakterystyce Chopina oraz określić ich funkcję.
g) Musisz określić stosunek podmiotu lirycznego do Fryderyka Chopina oraz wskazać, czym jest on wyrażony.

a) Norwid ukazuje Fryderyka Chopina w ostatnim okresie jego życia, tuż przed śmiercią. Podmiot liryczny wspomina swoje wizyty u chorego kompozytora i opisuje jego „dni przedostatnie”, czyli czas poprzedzający odejście. Nie przedstawia jednak jedynie człowieka ciężko chorego. Ostatnie chwile życia Chopina zostają ukazane jako moment szczególnego skupienia, duchowej dojrzałości i pełni artystycznej.

b) Odchodzenie Chopina zostało przedstawione bardzo subtelnie i poetycko. Norwid unika realistycznych opisów cierpienia czy umierania. Zamiast tego buduje atmosferę ciszy, skupienia i duchowego wyciszenia. Śmierć nie jawi się jako dramatyczny koniec życia, lecz jako naturalne przejście do innego wymiaru istnienia.

Kompozytor zachowuje spokój i godność. W ostatnich chwilach pozostaje przede wszystkim artystą. Dzięki temu śmierć zostaje wpisana w porządek piękna i harmonii.

c) Norwid nie mówi o „ostatnich dniach”, lecz o „dniach przedostatnich”. To określenie ma znaczenie symboliczne. Sugeruje, że śmierć nie jest ostatecznym końcem człowieka ani jego twórczości. Życie biologiczne dobiega końca, ale dzieło artysty trwa nadal.

„Dni przedostatnie” zostały przedstawione jako czas szczególnego skupienia, wyciszenia i duchowego dojrzewania. To moment, w którym Chopin osiąga pełnię swojej osobowości i pozostawia po sobie wartości, które będą żyły dłużej niż on sam.

d) Przywołanie Orfeusza i Pigmaliona służy ukazaniu Chopina jako artysty wyjątkowego.

Orfeusz symbolizuje potęgę muzyki. Według mitu jego śpiew poruszał ludzi, zwierzęta, rośliny, a nawet skały. Odwołanie do tej postaci podkreśla niezwykłą siłę oddziaływania muzyki Chopina.

Pigmalion był rzeźbiarzem, którego dzieło ożyło dzięki miłości i boskiej interwencji. Norwid wykorzystuje ten motyw, aby pokazać twórczość jako akt stwarzania oraz nadawania materii duchowego życia.

Oba odwołania wpisują Chopina w krąg największych artystów kultury europejskiej i podkreślają niemal nadludzki wymiar jego talentu.

e) Obraz upodabniania się Chopina do instrumentu podkreśla całkowitą jedność artysty i jego sztuki. Fortepian nie jest jedynie narzędziem pracy kompozytora, lecz staje się częścią jego osobowości. Granica między człowiekiem a twórczością zaciera się.

Metafora ta pokazuje również, że muzyka przenika całe życie Chopina. Artysta niejako „żyje muzyką”, a jego ciało staje się narzędziem wyrażania piękna. Dzięki temu późniejsze zniszczenie fortepianu nabiera jeszcze silniejszego znaczenia symbolicznego. Jest zamachem nie tylko na instrument, ale również na wartości, które reprezentował Chopin.

f) Norwid buduje obraz Chopina za pomocą wielu środków stylistycznych.

Najważniejsze z nich to:

epitety, zwłaszcza określenie „dni przedostatnie”, które nadaje opisowi znaczenie symboliczne;

metafory, ukazujące jedność artysty i muzyki;

apostrofy do Chopina, podkreślające osobisty charakter wypowiedzi;

porównania i aluzje mitologiczne (Orfeusz, Pigmalion), wpisujące kompozytora w tradycję kultury europejskiej;

wykrzyknienia oraz pytania retoryczne, wzmacniające emocjonalność tekstu.

Środki te nie służą realistycznemu opisowi, lecz idealizacji kompozytora. Chopin zostaje przedstawiony jako artysta genialny, którego życie i twórczość mają wymiar niemal symboliczny.

g) Podmiot liryczny odnosi się do Chopina z głębokim szacunkiem, podziwem i wzruszeniem. Wspomina go nie tylko jako wybitnego muzyka, lecz także jako człowieka niezwykle szlachetnego i duchowo pięknego. Bezpośrednie zwroty do kompozytora, osobiste wspomnienia oraz pełen emocji język świadczą o tym, że między mówiącym a Chopinem istniała szczególna więź.

Jednocześnie podziw nie ma charakteru bezkrytycznego kultu. Norwid przede wszystkim dostrzega w Chopinie uosobienie idealnego artysty, którego twórczość przekracza granice własnej epoki i staje się trwałą wartością kultury.

a) Zwróć uwagę, że Norwid nie opisuje dzieciństwa ani największych sukcesów Chopina. Przeczytaj początkowe części utworu i zastanów się, dlaczego poeta koncentruje się na ostatnich dniach życia artysty. To właśnie wtedy najpełniej ujawnia się kontrast między kruchością człowieka a trwałością jego dzieła.

b) Przyjrzyj się, czy Norwid opisuje chorobę w sposób realistyczny. Zauważ, że poeta świadomie rezygnuje z naturalistycznych szczegółów. Wyciągnij wniosek, że zależy mu przede wszystkim na ukazaniu duchowego wymiaru odchodzenia artysty.

c) Zastanów się, dlaczego poeta nie używa określenia „ostatnie dni”. Odczytaj słowo „przedostatnie” symbolicznie.

d) Przypomnij sobie mity o Orfeuszu i Pigmalionie. Zastanów się, jakie cechy tych bohaterów można odnieść do Chopina. Na tej podstawie wyjaśnij, że Norwid wykorzystuje mitologię, aby podkreślić niezwykłość kompozytora i uniwersalny charakter jego sztuki.

e) Odszukaj fragment mówiący o podobieństwie Chopina do fortepianu. Nie odczytuj go dosłownie. Zastanów się, co oznacza całkowite utożsamienie artysty z własnym dziełem.

f) Odszukaj najważniejsze środki stylistyczne. Zwróć szczególną uwagę na określenie „przedostatnie” – to nie tylko epitet, ale również ważny symbol. Połącz wszystkie środki z ich funkcją i pokaż, że Norwid tworzy poetycki, a nie realistyczny portret Chopina.

g) Przyjrzyj się apostrofom, wartościującym określeniom i wspomnieniom pojawiającym się w utworze. Zastanów się, jakie emocje wyraża podmiot liryczny. Na końcu odpowiedz, czy mówi wyłącznie o człowieku, czy także o ideale artysty. Dzięki temu łatwiej dostrzeżesz, że Norwid tworzy jednocześnie portret konkretnej osoby i symbol genialnego twórcy.

Język polski. Klasa 2. Część 2. Podręcznik - rozwiązania i odpowiedzi

Pytanie 6b - strona 73

Zadanie

Rozwiązanie

Wyjaśnienie

Język polski - wybrane pytania