Język polski. Klasa 2. Część 2. Podręcznik - rozwiązania i odpowiedzi

Zadanie 8b - strona 74

Opisz przemyślenia i wnioski na temat sztuki:

a) Musisz wyjaśnić, jak Norwid rozumie sztukę oraz jakie cechy uważa za jej najważniejsze.

b) Musisz wyjaśnić, co oznacza pojęcie Dopełnienie i dlaczego Norwid wykorzystuje je jako określenie sztuki.

c) Musisz wyjaśnić znaczenie określenia sztuki jako Ducha i Litery oraz wskazać, jakie poglądy Norwida ono wyraża.

d) Musisz wyjaśnić, dlaczego Norwid wykorzystuje motywy chrześcijańskie w swoich rozważaniach o sztuce.

e) Musisz wyjaśnić, dlaczego Norwid zestawia Chopina z wybitnymi twórcami starożytności i Biblii oraz wskazać, jakie dziedziny sztuki reprezentują.

f) Musisz wyjaśnić, jak według Norwida świat traktuje wielkie dzieła sztuki oraz jaki wniosek poeta wyciąga z tego zjawiska.

g) Musisz wyjaśnić funkcję graficznego wyróżnienia słowa BRAK oraz jego znaczenie w filozofii sztuki Norwida.

a) Norwid przedstawia sztukę jako najwyższą formę ludzkiej twórczości, której celem jest urzeczywistnianie piękna, prawdy i dobra. Nie jest ona wyłącznie źródłem estetycznej przyjemności ani popisem umiejętności artysty. Jej zadaniem jest odsłanianie głębszego sensu rzeczywistości i przybliżanie człowieka do ideału.

b) Pojęcie Dopełnienie oznacza osiągnięcie pełni, harmonii i doskonałości. Według Norwida sztuka nie jest czymś zamkniętym ani skończonym raz na zawsze. Jest procesem nieustannego zbliżania się do ideału, którego człowiek nigdy nie osiąga całkowicie.

Prawdziwe dzieło sztuki uzupełnia rzeczywistość o wartości, których w niej brakuje. Pozwala dostrzec piękno, prawdę i sens tam, gdzie codzienne życie ukazuje przede wszystkim niedoskonałość. Dlatego sztuka jest dla Norwida próbą przekroczenia ograniczeń świata materialnego.

Jednocześnie poeta podkreśla, że dopełnienie nigdy nie oznacza zakończenia rozwoju. Ideał pozostaje celem, do którego człowiek nieustannie dąży.

c) Określenie sztuki mianem Ducha i Litery oznacza, że prawdziwe dzieło powinno łączyć treść i formę. „Duch” symbolizuje idee, wartości i sens dzieła, natomiast „Litera” oznacza jego materialny kształt: język, dźwięk, obraz czy kompozycję.

Norwid podkreśla, że żadnego z tych elementów nie można oddzielić od drugiego. Sama forma, pozbawiona głębszego znaczenia, staje się pustą dekoracją. Z kolei sama idea, niewyrażona w odpowiedniej formie, nie może oddziaływać na odbiorców.

Poeta pokazuje więc, że wielkość sztuki polega na harmonijnym zespoleniu duchowej treści i doskonałej formy artystycznej.

d) Odwołania do chrześcijaństwa nadają refleksji Norwida uniwersalny i metafizyczny wymiar. Poeta pokazuje, że sztuka nie jest jedynie działalnością estetyczną, ale ma również znaczenie moralne i duchowe. Powinna prowadzić człowieka ku prawdzie, dobru i doskonałości.

Chrześcijańskie symbole oraz pojęcia, takie jak „Duch”, „Dopełnienie” czy łacińskie „consummatum est”, wskazują, że sztuka uczestniczy w porządku wartości wyższych. Jej zadaniem jest nie tylko przedstawianie świata, lecz także jego uszlachetnianie i odsłanianie głębszego sensu ludzkiego istnienia.

Dzięki tym odwołaniom Norwid ukazuje twórczość jako drogę prowadzącą ku absolutowi. Sztuka staje się wyrazem duchowego powołania człowieka, a artysta – kimś, kto pomaga innym odkrywać prawdę o świecie.

e) Norwid umieszcza Chopina w gronie najwybitniejszych twórców kultury światowej, aby podkreślić uniwersalny i ponadczasowy charakter jego geniuszu. Dzięki temu kompozytor przestaje być wyłącznie polskim muzykiem, a staje się jednym z największych artystów w historii ludzkości.

Wymienione postacie reprezentują różne dziedziny sztuki:

Fidiasz – rzeźbę i architekturę starożytnej Grecji; był twórcą m.in. dekoracji Partenonu i posągu Zeusa w Olimpii.
Dawid – poezję religijną. Tradycja przypisuje mu autorstwo Psalmów, które należą do najważniejszych tekstów biblijnych.
Ajschylos – dramat. Był jednym z najwybitniejszych tragediopisarzy starożytnej Grecji i współtwórcą europejskiego teatru.
Chopin reprezentuje muzykę.

Łączy ich to, że stworzyli dzieła, które przekroczyły granice własnej epoki i stały się trwałą częścią światowego dziedzictwa kulturowego. Każdy z nich osiągnął mistrzostwo w swojej dziedzinie i wyznaczył wzorzec dla kolejnych pokoleń artystów. Norwid pokazuje w ten sposób, że prawdziwy geniusz nie zależy od epoki ani rodzaju sztuki, lecz od zdolności tworzenia dzieł o ponadczasowej wartości.

f) Norwid uważa, że genialne dzieła sztuki powstają w świecie niedoskonałym, dlatego często spotykają się z niezrozumieniem, lekceważeniem, a nawet zniszczeniem. Historia pokazuje, że ludzie nie zawsze potrafią rozpoznać i uszanować prawdziwe piękno.

Symbolem tego zjawiska jest wyrzucenie fortepianu Chopina przez rosyjskich żołnierzy. Barbarzyński akt zniszczenia instrumentu oznacza próbę unicestwienia wartości, które reprezentowała muzyka kompozytora. Mimo to Norwid podkreśla, że prawdziwego dzieła nie da się zniszczyć, ponieważ jego istota nie tkwi w materiale, lecz w ideach i wartościach, które przekazuje.

Dlatego los genialnych dzieł bywa tragiczny, ale ich duchowe znaczenie pozostaje niezniszczalne.

g) Norwid zapisuje słowo BRAK wielkimi literami, aby szczególnie je wyeksponować i zwrócić uwagę czytelnika na jego znaczenie. Nie chodzi tu o zwykły brak czegoś materialnego, lecz o niedoskonałość świata, który nigdy nie osiąga pełni.

Poeta uważa, że właśnie świadomość braku pobudza człowieka do tworzenia. Gdyby rzeczywistość była doskonała, sztuka nie byłaby potrzebna. To właśnie niedoskonałość świata sprawia, że artysta dąży do „Dopełnienia”, czyli urzeczywistnienia ideału.

Graficzne wyróżnienie tego słowa podkreśla więc jedną z najważniejszych myśli całego utworu: sztuka rodzi się z doświadczenia braku i z nieustannego dążenia do doskonałości. BRAK nie oznacza klęski, lecz staje się początkiem twórczego działania.

a) Odszukaj fragment rozpoczynający się od apostrofy „O Ty!”. Zwróć uwagę, że od tego momentu Norwid przestaje mówić o Chopinie, a zaczyna formułować własną definicję sztuki.

b) Zastanów się, co oznacza czasownik „dopełnić”. Połącz jego znaczenie z refleksją Norwida o sztuce. Pamiętaj, że poeta nie mówi o mechanicznym uzupełnianiu braków, lecz o dążeniu do pełni i doskonałości, które stanowią podstawowy cel twórczości artystycznej.

c) Przypomnij sobie biblijne przeciwstawienie „ducha” i „litery”. Zwróć uwagę, że Norwid nie przeciwstawia tych pojęć, lecz je łączy. Wyciągnij wniosek, że jego zdaniem idealne dzieło sztuki powstaje dopiero wtedy, gdy głęboka myśl zostaje wyrażona w równie doskonałej formie.

d) Odszukaj wszystkie odwołania do chrześcijaństwa w VII części utworu. Zastanów się, czy pełnią jedynie funkcję ozdobną. Zwróć uwagę, że Norwid buduje na nich własną filozofię sztuki, w której piękno jest nierozerwalnie związane z dobrem i prawdą, a twórczość staje się drogą do wartości absolutnych.

e) Przypomnij, kim byli Fidiasz, Dawid i Ajschylos. Określ, jaką dziedzinę sztuki reprezentował każdy z nich. Następnie zastanów się, dlaczego Norwid zestawia z nimi Chopina. Wyciągnij wniosek, że poeta tworzy swoisty panteon największych artystów, do którego włącza również polskiego kompozytora.

f) Przypomnij sobie scenę zniszczenia fortepianu. Zastanów się, czy Norwid mówi wyłącznie o jednym wydarzeniu historycznym. Pamiętaj, że fortepian jest symbolem całej sztuki.

g) Odszukaj miejsce, w którym Norwid zapisuje słowo BRAK wielkimi literami. Zastanów się, dlaczego właśnie ten wyraz został wyróżniony. Połącz go z wcześniejszym pojęciem „Dopełnienia”. Dzięki temu zauważysz, że oba pojęcia tworzą jedną z najważniejszych opozycji w filozofii sztuki Norwida

Język polski. Klasa 2. Część 2. Podręcznik - rozwiązania i odpowiedzi

Zadanie 8b - strona 74

Zadanie

Rozwiązanie

Wyjaśnienie

Język polski - wybrane pytania