Musisz porównać stosunek narratora do przeszłości i współczesności.
Narrator z ogromnym sentymentem wspomina przeszłość. Dawne czasy przedstawia jako okres honoru, patriotyzmu, szlachetności i poszanowania tradycji. W jego opowieściach bohaterowie kierują się zasadami moralnymi, są odważni, religijni i gotowi poświęcać się dla ojczyzny.
Do teraźniejszości Soplica odnosi się zdecydowanie krytycznie. Uważa, że współczesny świat utracił dawne wartości. Dostrzega osłabienie patriotyzmu, zanikanie obyczajów szlacheckich oraz coraz mniejszy szacunek dla tradycji. Jego zdaniem ludzie stali się bardziej egoistyczni i mniej odpowiedzialni za wspólnotę.
Takie przeciwstawienie przeszłości i teraźniejszości jest jedną z najważniejszych cech gawędy szlacheckiej. Dzięki niemu narrator buduje obraz utraconego świata, który (choć niepozbawiony wad) jawi się jako lepszy od współczesności.
Przypomnij sobie komentarze narratora pojawiające się podczas opowieści. Zwróć uwagę, że bardzo często porównuje on dawne i obecne czasy.