Przyczyny hołdu pruskiego sięgają głęboko zakorzenionych konfliktów i napięć między Polską a Prusami i - wcześniej - zakonem krzyżackim. Na początku XVI wieku część ziem wchodzących wcześniej w skład państwa Krzyżaków znalazł się pod panowaniem polskich królów, tzw. Prusy Królewskie. Pomniejszone w ten sposób tereny stały się lennem polskim, których zarządcą był wielki mistrz zakonny. Jednak w 1511 r. Albrecht Hohenzollern po zdobyciu tronu odmówił uznania zwierzchności Zygmunta I Starego, dążąc przy tym do unieważnienia pokoju toruńskiego. W tym celu stworzył koalicję z wrogą Polsce Moskwą, która chciała rozszerzyć swoje wpływy na ziemiach litewskich i w Inflantach. Albrecht, z uwagi na swoje powiązania dynastyczne, szukał wsparcia także ze strony cesarza Rzeszy – Maksymiliana I Habsburga. Jednak jego plany pokrzyżował Zygmunt I Stary, który zawarł z cesarzem układ dynastyczny regulujący kwestie dziedziczenia władzy po Zygmuncie. Wojna między tymi dwoma stronnictwami poskutkowała ostatecznym upadkiem Prus, które w 1525 r., na mocy hołdu złożonego w Krakowie, stały się lennem Rzeczypospolitej. Dodatkowo Albrecht Hohenzollern przyjął luteranizm, dokonując tym samym sekularyzacji Prus Książęcych.
Uroczystości hołdu miały miejsce na Rynku Głównym w Krakowie, który był największym z targowisk Europy Środkowej. W związku z tym, że na uroczystościach pojawiło się wielu znamienitych gości, Rada Miasta postanowiła wykorzystać okazję do zademonstrowania swojego bogactwa i potęgi, wydając kosztowne przyjęcia i bankiety.