Na obronny charakter kasztelu wskazuje fakt, że został zbudowany na wzniesieniu, co dawało strategiczną przewagę obronną. Takie umiejscowienie ułatwiało obserwację otaczającego terenu, wcześniejsze zauważenie nadchodzących zagrożeń i obronę przed najeźdźcami. Kasztel w Szymbarku był otoczony solidnymi i grubymi murami obronnymi, które miały za zadanie zapewnić ochronę przed atakami, a także utrudnić lub uniemożliwić ich sforsowanie przez wroga. Niezbędne było przeprowadzenie kosztownego oblężenia lub sprowadzenie drogiego sprzętu oblężniczego. Na murach obronnych znajdowały się baszty, które pełniły rolę obserwacyjną i obronną, umożliwiając szerokie pole widzenia i ostrzału dla obrońców. W ścianach kasztelu można znaleźć różne elementy obronne, takie jak strzelnice czy krenelaże. Wskazują one na funkcję obronną budowli.
Wszystkie te cechy architektoniczne wskazują na obronny charakter kasztelu w Szymbarku. Budowla została zaprojektowana i zbudowana tak, aby zapewnić bezpieczeństwo mieszkańcom w przypadku ataku lub oblężenia.