Początkowo system folwarczno-pańszczyźniany na ziemiach polskich miał się całkiem dobrze. Chłopom odpowiadała zamiana czynszu na pańszczyznę, ponieważ mogli zachować pieniądze przeznaczone na zapłatę panu. Po jakimś czasie jednak szlachta zaczęła maksymalnie wykorzystywać pracowników, którzy zajmowali się jej ziemiami nieraz przez kilka dni w tygodniu, przez co brakowało im czasu na uprawianie własnych gruntów. Nierzadko źle traktowali swoich poddanych. Chłopi często byli uzależnieni od swoich panów, którzy mieli prawo nawet skazać ich na śmierć.
Pańszczyzna to praca rzecz szlachty w zamian za pozwolenie na dzierżawę ziem.