Na początku zamiana czynszu na odrabianie pańszczyzny cieszyła chłopa, ponieważ mógł on wysłać do pracy na ziemiach szlachty swojego potomka lub parobka. Wtedy pieniądze, które przeznaczone były na zapłatę panu, mógł zatrzymać dla siebie.
Pańszczyzna to praca rzecz szlachty w zamian za pozwolenie na dzierżawę ziem.