Sobór trydencki zwołany został z powodu oczekiwań duchownych, a także władców Rzeszy i cesarza, którzy liczyli, że załagodzi on konflikty wewnątrz Rzeszy. Papieże jednak zwlekali z jego zwołaniem, obawiając się utraty swojej pozycji na rzecz władców świeckich bądź samego soboru. Ostatecznie został on zwołany w 1545 r. Z inicjatywy papieża Pawła III.
Sobór powszechny w Kościele miał uzgodnić stanowisko katolicyzmu wobec nowych odłamów chrześcijaństwa. Umocnił on stanowisko tradycjonalistów w Kościele – jego doktryną stała się odtąd kontrreformacja, a więc aktywne zwalczanie zmian powstałych w wyniku postulatów luterańskich.