wielkie odkrycia geograficzne; kolonizacja Nowego Światawzrost znaczenia potęg atlantyckich, spadek znaczenia handlu hanzeatyckiegoimport kruszców przez potęgi iberyjskie; rosnąca inflacja w świecie zachodnimrozwój kapitalistycznych form gospodarczych – rynku, bankowości, giełdwzrost znaczenia miast i handludualizm gospodarczy w Europie – podział zachód/wschódupadek Konstantynopola; Imperium Osmańskie zagrożeniem dla Europy – spadek znaczenia handlu lewantyńskiego
Późne średniowiecze było świadkiem zasadniczych przemian politycznych, które miały wpływ na wydarzenia w XVI i XVII w.