nowe techniki i organizacja produkcji
rozwój handlu, odkrycie Nowego Świata i drogi do Indii, zmniejszenie znaczenia handlu hanzeatyckiego,
powstanie zrębów gospodarki kapitalistycznej; rozwój banków, powstanie pierwszych giełd, oparcie gospodarki na kredycie i instrumentach finansowych
inflacja, spadek realnej wartości pieniądza europejskiego poprzez import kruszców z Nowego Świata
dualizm gospodarki europejskiej (gospodarka czynszowa na Zachodzie, gospodarka folwarczno-pańszczyźniana na Wschodzie)
Nowe zjawiska w ekonomii europejskiej przyczyniły się walnie do powracającego ożywienia gospodarczego.