– wzrost pozycji ekonomicznej miast oraz ich elit – patrycjatu
–mecenat artystyczny; silna pozycja mieszczaństwa
kres klasycznego podziału feudalnego
Zasadnicza przemiana kulturowa została zapoczątkowana w rozdrobnionych politycznie Włoszech – na tereny Europy Środkowej i Wschodniej, w tym Polski, przywędrowała w późniejszym okresie.