Musisz przypomnieć biografię Jacka Soplicy, określić cenione przez niego wartości i czynniki kształtujące jego postępowanie, wyjaśnić, dlaczego ksiądz Robak reprezentuje nowy typ bohatera romantycznego, a następnie porównać go z Andrzejem Kmicicem – wskazać podobieństwa i różnice między ich losami, charakterami oraz przemianami.

Jacek Soplica był ubogim, ale bardzo wpływowym szlachcicem, popularnym wśród okolicznej szlachty. W młodości był porywczy, dumny, pewny siebie i kierował się silnymi emocjami. Kochał Ewę Horeszkównę, jednak Stolnik Horeszko nie zgodził się na ich małżeństwo. Upokorzenie i zawiedziona miłość miały ogromny wpływ na dalsze życie Jacka. Podczas rosyjskiego ataku na zamek Horeszków, działając pod wpływem gwałtownych emocji, zastrzelił Stolnika. Ponieważ stało się to podczas ataku Rosjan, został uznany za zdrajcę.

Poczucie winy doprowadziło do wewnętrznej przemiany bohatera. Jacek opuścił kraj, walczył za ojczyznę, a następnie jako ksiądz Robak został emisariuszem przygotowującym powstanie na Litwie. Dawny indywidualista i awanturnik zaczął działać dla wspólnoty. Cenił przede wszystkim patriotyzm, wolność ojczyzny, honor, odpowiedzialność i możliwość odkupienia własnych win. Zrezygnował z osobistej sławy – swoje zasługi ukrywał pod zakonnym nazwiskiem.

Jacka Soplicę uznaje się za nowy typ bohatera romantycznego, ponieważ jego działalność różni się od postawy takich postaci jak Konrad z Dziadów. Nie jest samotnym buntownikiem przekonanym o własnej wyjątkowości. Przechodzi od indywidualizmu do działania na rzecz zbiorowości, a jego przemiana wiąże się z pokorą, służbą i pracą dla ojczyzny. Nie chce samodzielnie zbawić narodu – organizuje innych i przygotowuje wspólne działanie.

Jacek Soplica a Andrzej Kmicic

Element porównania	Jacek Soplica	Andrzej Kmicic
Charakter na początku	porywczy, dumny, gwałtowny, pewny siebie	porywczy, gwałtowny, dumny, skłonny do awantur
Miłość	kocha Ewę Horeszkównę	kocha Oleńkę Billewiczównę
Błąd / przewinienie	zabija Stolnika Horeszkę	dopuszcza się przemocy i służy Radziwiłłowi, nie rozumiejąc początkowo jego zdrady
Opinia otoczenia	zostaje uznany za zdrajcę	zostaje uznany za zdrajcę
Przyczyna błędów	urażona duma, zawiedziona miłość, gwałtowne emocje	porywczość, błędnie pojmowany honor, lojalność wobec Radziwiłła
Przemiana	staje się księdzem Robakiem	przyjmuje nazwisko Babinicz
Sposób odkupienia win	działalność patriotyczna i emisariuszowska	walka ze Szwedami w obronie Rzeczypospolitej
Stosunek do ojczyzny po przemianie	podporządkowuje własne życie sprawie narodowej	stawia dobro Rzeczypospolitej ponad własnym interesem
Finał losów	umiera po odniesieniu ran, uzyskuje przebaczenie i zostaje zrehabilitowany	przeżywa, odzyskuje dobre imię i może poślubić Oleńkę

Obu bohaterów łączy przede wszystkim schemat biografii: są porywczymi szlachcicami, popełniają poważne błędy, tracą dobre imię, przechodzą głęboką przemianę i pod zmienioną tożsamością podejmują działalność patriotyczną. Odkupują winy poprzez służbę ojczyźnie.

Różni ich natomiast charakter przewinień i zakończenie losów. Soplica rzeczywiście zabija Stolnika, natomiast Kmicic przede wszystkim zostaje uwikłany w zdradę Radziwiłłów, nie znając początkowo ich prawdziwych zamiarów. Jacek płaci za swoją przeszłość życiem, Kmicic zaś otrzymuje możliwość rozpoczęcia nowego życia.

Przypomnij sobie biografię Soplicy w dwóch wyraźnych etapach: Jacek Soplica → ksiądz Robak. Wskaż, że punktem zwrotnym jest zabójstwo Stolnika i wynikające z niego poczucie winy. Zauważ, że nowość tego typu bohatera romantycznego polega przede wszystkim na odejściu od indywidualizmu na rzecz pokornej, zbiorowej działalności patriotycznej. W porównaniu z Kmicicem podkreśl analogiczny schemat obu biografii: błąd → utrata dobrego imienia → zmiana tożsamości → przemiana → służba ojczyźnie → rehabilitacja.