Zadanie
Musisz wyszukać w wypowiedzi Raskolnikowa określenia obu grup, ocenić ich nacechowanie emocjonalne i na tej podstawie określić stosunek bohatera do ludzi „niższych” i „właściwych”.
Rozwiązanie
| Klasa ludzi niższych | Klasa ludzi właściwych |
| „materiał” | „ludzie właściwi” |
| „służy wyłącznie do wydawania na świat sobie podobnych” | „ludzie z natury zachowawczy” |
| „ludzie posłuszni” | „mający talent” |
| „zachowawczy” | „zdający się powiedzieć coś nowego” |
| „nie mają prawa przekraczać norm” | „wszyscy przekraczają prawo” |
| „ulegli: | „burzyciele” |
| „pchają świat naprzód” | |
| „kierują go ku oznaczonym celom” |
Określenia odnoszące się do ludzi niższych są deprecjonujące. Szczególnie mocne jest słowo „materiał”, które uprzedmiotawia człowieka i sprowadza jego rolę właściwie do biologicznego trwania gatunku.
Słownictwo dotyczące ludzi właściwych ma natomiast przede wszystkim charakter wartościujący pozytywnie. Raskolnikow łączy ich z talentem, nowością, rozwojem i ruchem naprzód. Nawet określenie „burzyciele” ma w jego wypowiedzi sens szczególny: burzenie starego porządku jest warunkiem stworzenia czegoś nowego.
Dobór słownictwa świadczy więc o wyraźnej hierarchizacji ludzi w światopoglądzie Raskolnikowa. Bohater patrzy z góry na ludzi zwykłych, natomiast fascynują go jednostki wybitne, zdolne narzucać światu własne idee.
Wyjaśnienie
Zgromadź określenia bezpośrednio z fragmentu, ponieważ właśnie ich dobór jest przedmiotem zadania. Zauważ kontrast między uprzedmiotawiającym słowem „materiał” a określeniami związanymi z talentem, nowością i postępem. Wskaż różnicę w nacechowaniu emocjonalnym obu grup. Podkreśl, że język Raskolnikowa zdradza jego wartościowanie ludzi: pierwszą klasę traktuje jako bierną masę, drugą – jako elitę mającą prawo zmieniać świat. To właśnie ten sposób myślenia stanowi intelektualne podłoże jego późniejszej próby sprawdzenia, do której grupy sam należy.
Język polski - wybrane pytania
REKLAMA
Zadania z tego działu
II. Pozytywizm
132
1. Wstępnie o epoce
132
2. Pozytywistyczny etos pracy
139
3. Najwięksi powieściopisarze epoki
146
4. Co odbija się w zwierciadle Lalki
162
5. Oblicza poezji czasów realizmu
180
6. Pozytywiści o powstaniu styczniowym
186
7. Eliza Orzeszkowa Gloria victis
191
8. Kostium historyczny w noweli pozytywisty
195
9. Arcydzieło czy kicz? Ku pokrzepieniu serc…
199
10. Przypomnij sobie lekturę ze szkoły podstawowej – Adam Mickiewicz Pan Tadeusz
209
11. Fiodor Dostojewski – mistrz realistycznej prozy psychologicznej
212
12. Pisarze o naturze człowieka
222
Podsumowanie przed sprawdzianem
227
Piszemy samodzielnie. Wypowiedź argumentacyjna
231