Zadanie
Musisz porównać kilka różnych okładek Zbrodni i kary, zwracając uwagę nie tylko na przedstawione motywy, lecz także na kolorystykę, kompozycję, symbole i sposób przedstawienia postaci. Następnie trzeba powiązać te elementy z problematyką powieści.
Rozwiązanie
Okładki różnych wydań Zbrodni i kary pokazują, że powieść Dostojewskiego można interpretować na wiele sposobów. Jedne eksponują zbrodnię i przemoc, inne skupiają się na psychice człowieka, jego osamotnieniu albo moralnym rozdarciu.
Na jednej z polskich okładek zastosowano bardzo oszczędną kompozycję: białe tło, czerń oraz intensywną czerwień przypominającą spływającą krew. Czerwień natychmiast przywołuje skojarzenia ze zbrodnią, śmiercią i winą. Minimalizm sprawia natomiast, że uwaga odbiorcy zostaje skoncentrowana na samym akcie przekroczenia normy moralnej. Okładka proponuje więc odczytanie powieści przede wszystkim jako historii zbrodni i jej konsekwencji.
Zupełnie inaczej skonstruowana jest okładka anglojęzycznego wydania Penguin Classics. Przedstawia spękaną powierzchnię z niewielkim ciemnym otworem w centrum. Nie pojawia się tutaj dosłowne przedstawienie morderstwa. Pęknięcia można interpretować jako symbol rozpadu psychicznego i moralnego Raskolnikowa, natomiast ciemny otwór – jako obraz zbrodni, tajemnicy lub wewnętrznej pustki. Takie rozwiązanie kieruje uwagę na psychologiczny charakter powieści.
Jeszcze inną interpretację proponuje okładka wydania Everyman’s Library. Dominuje na niej fragment ludzkiej twarzy, przedstawionej w ciemnej, stonowanej kolorystyce. Skupienie uwagi na twarzy sugeruje zainteresowanie wnętrzem człowieka i jego psychiką. Nie sama zbrodnia jest tutaj najważniejsza, ale człowiek, który ją popełnia, jego myśli, motywacje, lęk i poczucie winy. Okładka dobrze odpowiada więc odczytaniu Zbrodni i kary jako powieści psychologicznej.
Inaczej wygląda współczesne polskie wydanie W.A.B. – wykorzystuje niebieską kolorystykę, bogatą ornamentykę i złocenia. Nie odwołuje się bezpośrednio do konkretnego wydarzenia fabularnego. Rozbudowana, klasycyzująca forma podkreśla raczej rangę utworu i jego ponadczasowy charakter. Tak zaprojektowana okładka sugeruje, że Zbrodnia i kara jest nie tylko historią konkretnego morderstwa, ale przede wszystkim dziełem podejmującym uniwersalne pytania o naturę człowieka, wolność, winę, moralność i odpowiedzialność.
Porównanie okładek pokazuje, że elementy plastyczne mogą kierować interpretacją utworu. Czerwień i motyw krwi eksponują zbrodnię; spękana powierzchnia – rozpad wewnętrzny bohatera; ludzka twarz – psychologiczny wymiar powieści; natomiast ornamentyka i bardziej klasyczna forma wskazują na jej uniwersalną, filozoficzną problematykę. Żadna z tych interpretacji nie wyczerpuje znaczenia utworu – każda wydobywa inny aspekt Zbrodni i kary.
Wyjaśnienie
Poszukaj różnych okładek, dlatego warto zestawić wydania polskie i zagraniczne. Opisz konkretne elementy wizualne, a nie tylko ogólne wrażenie. Zwróć uwagę przede wszystkim na kolorystykę, symbole, kompozycję i obecność lub brak postaci. Wskaż, z jakimi elementami powieści można je połączyć. Zauważ, że okładka może eksponować różne sposoby odczytania dzieła: kryminalny, psychologiczny, moralny lub filozoficzny. Ostatecznie podkreśl, że dobór środków plastycznych wpływa na to, czego czytelnik spodziewa się po powieści jeszcze przed rozpoczęciem lektury.
Język polski - wybrane pytania
REKLAMA
Zadania z tego działu
II. Pozytywizm
132
1. Wstępnie o epoce
132
2. Pozytywistyczny etos pracy
139
3. Najwięksi powieściopisarze epoki
146
4. Co odbija się w zwierciadle Lalki
162
5. Oblicza poezji czasów realizmu
180
6. Pozytywiści o powstaniu styczniowym
186
7. Eliza Orzeszkowa Gloria victis
191
8. Kostium historyczny w noweli pozytywisty
195
9. Arcydzieło czy kicz? Ku pokrzepieniu serc…
199
10. Przypomnij sobie lekturę ze szkoły podstawowej – Adam Mickiewicz Pan Tadeusz
209
11. Fiodor Dostojewski – mistrz realistycznej prozy psychologicznej
212
12. Pisarze o naturze człowieka
222
Podsumowanie przed sprawdzianem
227
Piszemy samodzielnie. Wypowiedź argumentacyjna
231