Musisz określić stosunek podmiotu lirycznego do romantyzmu oraz wskazać, jak został on przedstawiony w utworze.
Podmiot liryczny odnosi się do romantyzmu z krytycznym dystansem. Nie neguje całkowicie jego znaczenia, ale sprzeciwia się postawie polegającej na ciągłym rozpamiętywaniu przeszłości, pielęgnowaniu dawnych ideałów i nieumiejętności zaakceptowania zmian.
Swoje stanowisko wyraża poprzez:
przeciwstawienie przeszłości i przyszłości („Świat wam nie odda, idąc wstecz…”);
stwierdzenie, że żal za minionym jest bezowocny („Daremne żale, próżny trud…”);
wezwania do aktywnego działania („Trzeba z żywymi naprzód iść…”);
podkreślenie, że świat nieustannie się rozwija i nie można zatrzymać biegu historii („Świat pójdzie swoją drogą”).
Wiersz wyraża charakterystyczne dla pozytywizmu przekonanie, że należy zrezygnować z romantycznego rozpamiętywania klęsk na rzecz pracy, rozwoju i budowania przyszłości.
Przypomnij sobie najważniejsze idee romantyzmu oraz założenia programu pozytywistów. Następnie odszukaj w wierszu fragmenty, w których podmiot liryczny przeciwstawia życie przeszłością aktywnemu działaniu i postępowi. Zwróć uwagę, że krytyka romantycznej postawy nie oznacza odrzucenia całego dorobku tej epoki, lecz polemikę z jej sposobem patrzenia na rzeczywistość.