Musisz scharakteryzować szlachtę jako bohatera zbiorowego Pana Tadeusza, wskazać sytuacje, w których Mickiewicz ją przedstawia, a następnie porównać obraz tej warstwy społecznej w Panu Tadeuszu i Potopie.

W Panu Tadeuszu szlachta jest bohaterem zbiorowym: Mickiewicz przedstawia nie tylko pojedyncze postacie, lecz także całą społeczność wraz z jej obyczajami, sposobem myślenia, zaletami i wadami. Nie idealizuje jej całkowicie. Pokazuje ją z sentymentem i humorem, ale również krytycznie.

Szlachta jest przede wszystkim silnie przywiązana do tradycji. Przestrzega zasad gościnności, hierarchii, dobrych manier i dawnych obyczajów. Ważne są dla niej wspólne posiłki, polowania, uczty, grzybobranie czy tańce. Świat Soplicowa jest uporządkowany według utrwalonych zasad, których strażnikiem jest między innymi Sędzia.

Jednocześnie szlachta jest porywcza, kłótliwa i skłonna do kierowania się prywatnym interesem. Dobrym przykładem jest wieloletni spór o zamek oraz zajazd na Soplicowo. Drobny konflikt majątkowy potrafi doprowadzić bohaterów do zbrojnego starcia.

Mickiewicz pokazuje jednak, że w sytuacji prawdziwego zagrożenia szlachta potrafi odłożyć prywatne konflikty i działać wspólnie. Gdy pojawiają się Rosjanie, dotychczasowi przeciwnicy jednoczą się przeciw wspólnemu wrogowi. Ujawniają się wówczas patriotyzm, odwaga, waleczność i solidarność szlachty.

Szlachta zostaje przedstawiona w różnych sytuacjach życia prywatnego i publicznego, między innymi podczas:

uczt i wspólnych posiłków – widzimy zasady etykiety, hierarchię i gościnność;

polowania na niedźwiedzia – ujawniają się odwaga, rywalizacja, ale również wspólnotowość;

grzybobrania – Mickiewicz pokazuje codzienność i obyczajowość szlachty;

sporów o zamek – widoczne są kłótliwość, upór i przywiązanie do własnych interesów;

zajazdu na Soplicowo – ujawniają się porywczość i skłonność do samowoli;

walki z Rosjanami – na pierwszy plan wysuwają się patriotyzm, odwaga i solidarność;

zaręczyn i poloneza – zostaje podkreślone przywiązanie do tradycji i wspólnoty.

Szlachta u Mickiewicza i Sienkiewicza

Pan Tadeusz – Mickiewicz	Potop – Sienkiewicz
silnie przywiązana do tradycji i obyczajów	silnie przywiązana do tradycji, honoru i wolności szlacheckiej
gościnna i towarzyska	gościnna, żywiołowa i skłonna do zabawy
patriotyczna, choć początkowo skupiona na lokalnych konfliktach	patriotyczna, choć część szlachty początkowo ulega Szwedom
porywcza i kłótliwa	porywcza, gwałtowna i skłonna do samowoli
łatwo daje się wciągnąć w zajazd	bywa podatna na wpływy silnych przywódców
potrafi zjednoczyć się przeciw Rosjanom	potrafi zjednoczyć się przeciw Szwedom
przedstawiona z humorem, nostalgią, ale też krytycznie	przedstawiona dynamicznie, często w sytuacjach wojennych i heroicznych

Obaj pisarze pokazują więc zarówno wady, jak i zalety szlachty. U Mickiewicza szczególnie ważny jest jej świat obyczajów i tradycji, natomiast u Sienkiewicza większe znaczenie ma zachowanie szlachty w sytuacji wojny i zagrożenia państwa.

W obu utworach powtarza się podobny schemat: szlachta jest kłótliwa, porywcza i podatna na prywatę, lecz w chwili zagrożenia potrafi się zjednoczyć i wykazać patriotyzmem oraz odwagą. Można więc powiedzieć, że zarówno Mickiewicz, jak i Sienkiewicz przedstawiają ją krytycznie, ale zarazem dostrzegają jej zdolność do przemiany i wspólnego działania w obronie ojczyzny.

Scharakteryzuj szlachtę jako zbiorowość, dlatego nie ograniczaj odpowiedzi do Sędziego, Gerwazego czy Maćka Dobrzyńskiego. Wskaż konkretne sytuacje, w których Mickiewicz pokazuje jej zachowania – szczególnie uczty, polowanie, spór o zamek, zajazd, walkę z Rosjanami i finałowy polonez. Zauważ, że obraz szlachty jest niejednoznaczny: poeta pokazuje zarówno kłótliwość, porywczość i prywatę, jak i patriotyzm, odwagę oraz przywiązanie do tradycji. Przy porównaniu z Potopempodkreślnajważniejsze podobieństwo: u obu autorów zagrożenie ojczyzny prowadzi do przezwyciężenia wewnętrznych konfliktów i zjednoczenia szlachty.