Zadanie
Trzeba zająć stanowisko w dyskusji na temat możliwości poznawania natury człowieka za pośrednictwem literatury oraz poprzeć je przykładami z utworów omawianych w rozdziale.
Rozwiązanie
Pisarze potrafią odkrywać i opisywać różne mechanizmy ludzkiej natury, choć literatura nie daje jednej, ostatecznej odpowiedzi na pytanie o to, kim jest człowiek. Jej siłą jest możliwość przedstawiania człowieka w różnych sytuacjach i obserwowania jego pragnień, decyzji, emocji oraz wewnętrznych sprzeczności.
W Lalce Bolesława Prusa scena, w której Rzecki obserwuje mechaniczne zabawki, prowadzi do refleksji nad granicami ludzkiej wolności. Człowiek może przypominać nakręcaną lalkę, ponieważ na jego decyzje wpływają uczucia, pozycja społeczna, pieniądze, konwenanse czy okoliczności.
Gustaw Flaubert w Pani Bovary pokazuje natomiast nienasycenie ludzkich pragnień. Emma nie potrafi cieszyć się tym, co posiada. Każde spełnione marzenie szybko przestaje jej wystarczać i zostaje zastąpione kolejnym. Pisarz odsłania w ten sposób mechanizm, przez który człowiek może sam stawać się źródłem własnego niezadowolenia.
Wisława Szymborska w Cebuli wskazuje na wewnętrzną złożoność człowieka. W przeciwieństwie do doskonale jednorodnej cebuli człowiek jest pełen sprzeczności. Paradoksalnie właśnie ta niedoskonałość okazuje się istotną cechą człowieczeństwa.
Z kolei Zbigniew Herbert w wierszu Pan Cogito obserwuje w lustrze swoją twarz pokazuje człowieka jako istotę ukształtowaną jednocześnie przez naturę i kulturę. Współczesny człowiek jest rozumny i świadomy dorobku cywilizacji, ale nadal nosi w sobie biologiczne dziedzictwo wcześniejszych pokoleń.
Można więc uznać, że pisarze odkrywają tajemnice ludzkiej natury, ponieważ pokazują jej różne, często ukryte mechanizmy. Nie tworzą jednak jednego kompletnego obrazu człowieka – poszczególne utwory wzajemnie się uzupełniają.
Wyjaśnienie
Rozstrzygnij postawione pytanie i jasno określ swoje stanowisko. Wskaż konkretne przykłady literackie, a nie tylko nazwiska autorów. Zauważ, że każdy z omawianych twórców odkrywa inną cechę człowieka: Prus – ograniczenia wolności, Flaubert – nienasycenie, Szymborska – wewnętrzną złożoność, Herbert – zależność od natury i dziedzictwa. Podkreśl, że literatura nie daje jednej definicji ludzkiej natury, ale pozwala poznawać jej różne aspekty.
Język polski - wybrane pytania
REKLAMA
Zadania z tego działu
II. Pozytywizm
132
1. Wstępnie o epoce
132
2. Pozytywistyczny etos pracy
139
3. Najwięksi powieściopisarze epoki
146
4. Co odbija się w zwierciadle Lalki
162
5. Oblicza poezji czasów realizmu
180
6. Pozytywiści o powstaniu styczniowym
186
7. Eliza Orzeszkowa Gloria victis
191
8. Kostium historyczny w noweli pozytywisty
195
9. Arcydzieło czy kicz? Ku pokrzepieniu serc…
199
10. Przypomnij sobie lekturę ze szkoły podstawowej – Adam Mickiewicz Pan Tadeusz
209
11. Fiodor Dostojewski – mistrz realistycznej prozy psychologicznej
212
12. Pisarze o naturze człowieka
222
Podsumowanie przed sprawdzianem
227
Piszemy samodzielnie. Wypowiedź argumentacyjna
231