1. Geneza sarmatyzmu: Sarmatyzm jako ideologia narodził się w XVI wieku wśród szlachty polskiej. Był to wynik potrzeby stworzenia własnej, wyjątkowej tożsamości narodowej, która odróżniałaby Polaków od innych narodów Europy. Opierał się on na przekonaniu, że szlachta polska pochodzi od starożytnego ludu Sarmatów, co miało nadawać jej szczególny status.
2. Rozwój sarmatyzmu: W XVII wieku sarmatyzm zaczął przenikać do różnych aspektów życia szlachty, wpływając na jej styl życia, obyczaje, sztukę i literaturę. Odznaczał się przywiązaniem do etosu szlacheckiego, który zakładał waleczność, a także gościnność. Wobec tego sarmaci prowadzili ziemiański tryb życia, którego głównym symbolem był dwór szlachecki i folwark.
3. Sarmatyzm a religia: Większość sarmatów była katolikami lub przynajmniej chrześcijanami, konserwatywnymi, przywiązanych do rytuałów kościelnych i życia rodzinnego. W ich przekonaniu Rzeczypospolita miała być ostoją chrześcijaństwa bronić Europy przed zagrożeniem ze strony Islamu.
4. Sarmatyzm a kultura materialna: Sarmatyzm miał również duży wpływ na kulturę materialną szlachty, która przyjęła specyficzny strój, nazywany kontuszem, który stał się symbolem ich sarmackiego pochodzenia. Ponadto, wpłynął na sztukę, z portretem sarmackim i nagrobnym jako jednym z najciekawszych, unikalnych elementów.
5. Sarmatyzm a polityka: Sarmatyzm miał również wpływ na politykę szlachty, która wierzyła, że są narodem wyjątkowym. Rzeczypospolita miała mieć wyjątkowy ustrój nastawiony na rządzenie przez wszystkich członków stanu szlacheckiego. W związku z megalomanią wykształciło się przekonanie, że Rzeczypospolita żywiła całą Europę dzięki eksportowi zboża.
Aspekt ekskluzywny sarmatyzmu odnosił się do tego, że był on zarezerwowany wyłącznie dla szlachty, która była jedyną grupą społeczną mogącą czerpać z tej kultury i ideologii. To oznaczało, że sarmatyzm wykluczał inne grupy społeczne, takie jak chłopi czy mieszczanie, a także członkowie zagranicznej szlachty. Aspekt inkluzyjny sarmatyzmu polegał na tym, że wszyscy szlachcice, niezależnie od swojego majątku czy pochodzenia, mieli równe prawa i byli równi wobec prawa.
