Zwróć uwagę na wypowiedzi, które opisują nastrój, charakter świata ukazanego w wierszu. Następnie opisz, jakie z nich szczególnie wyraźnie pozwalają na wyobrażenie sobie świata stworzonego przez autora wiersza i dlaczego. Na koniec napisz, czemu podmiot liryczny odrzucił właśnie te wartości.
Świat otaczający człowieka wykreowany przez Tetmajera jawi się jako pełen melancholii, pogrążony w wiecznym smutku i cierpieniu, któremu towarzyszy poczucie niemocy wobec nieuchronności ludzkiej egzystencji. Wyraźnie ukazują go środki przedstawione przez podmiot liryczny, które mają być receptą na wyjście z obecnej, trudnej sytuacji, natomiast zostają odrzucone przez osobę mówiącą. Dosadnym przykładem są wypowiedzi: „Ironia?...Lecz największe z szyderstw czyż może się równać z ironią biegu najzwyklejszych rzeczy?”, „Rezygnacja? …Czyż przez to mniej się cierpieć będzie, gdy się z poddaniem schyli pod nóż gilotyny?”. Próba wyjścia z „tego świata” jest i tak skazana na niepowodzenie, dlatego też podmiot liryczny neguje zmaganie się z tym, czego nie da się pokonać, szczególnie sugestywnie ukazuje to na przykładzie mrówki, która rzucona na szyny nie ma szans na przeżycie, jaki sens ma więc walka.
Autor wiersza poprzez opis sposobów, które mają pomóc mu na wydostanie się z ciągłego stanu bezradności i apatii buduje świat przedstawiony w wierszu. Przykładem wyraźnych sformułowań, podkreślających melancholijny, ponury oraz pełen cierpienia świat są wypowiedzi o ironii, rozpaczy, czy też walce. Próba pokonania marazmu za pomocą pierwszego środka – jest niczym przy tym, jak śmieszny jest bieg naszego kruchego ludzkiego życia, rozpacz – nie złagodzi bólu egzystencjonalnej pustki, walka natomiast jest bezcelowa w obliczu nieuchronnej porażki (przykład mrówki skazanej na śmierć wobec nadjeżdżającego pociągu).
Zadanie zagadnienie 9.
141Ćwiczenie ćwiczenie 5.
158