Zwróć uwagę na treść oraz budowę utworu. Jakie elementy są charakterystyczne dla koncepcji humanizmu oraz klasycyzmu?
Wiersz „Przedśpiew” odwołuje się do starożytnych koncepcji filozoficznych, zarówno stoicyzmu, jak i epikureizmu. Dla klasycyzmu charakterystyczne jest opieranie się na antycznych wzorcach, co też utwór Leopolda Staffa spełnia. Zawarta w wierszu parafraza słów Terencjusza, starożytnego komediopisarza (stanowiąca dewizę humanistów) zarówno wpisuje się w założenia klasycyzmu, jak i humanizmu. Oprócz tego w wierszu pojawia się również wyraźna analogia do utworu Jana Kochanowskiego, „Do gór i lasów”, będącego naczelnym przedstawicielem okresu renesansu w literaturze polskiej. Podmiot liryczny cechuje wyraźna powściągliwość emocjonalna, mądrość życiowa, której patronuje racjonalne podejście do życia. W swoim życiu kieruje się rozumem, do czego również zachęca odbiorców. Kreuje się na pewnego rodzaju nauczyciela, mędrca, który swoją wiedzą i zdobytym doświadczeniem chce podzielić się z innymi, co wyraźnie prezentuje wypowiedź „Na które swych wybrańców sprasza sztuka boska”. Utwór ma przez to wydźwięk moralizatorski, dydaktyczny, osoba mówiąca dzieli się z odbiorcą uniwersalną prawdą o świecie. Wpisuje się więc w założenia koncepcji humanizmu.
Natomiast biorąc pod uwagę budowę dzieła, należy zauważyć, iż nie został on podzielony na strofy, jest bardzo prosty i harmonijny. Składa się z dwudziestu dwóch wersów, został napisany trzynastozgłoskowcem. W wierszu zastosowano rymy parzyste, nadają mu one regularny rytm. Dzieło zostało stworzone zgodnie z powszechnie obowiązującą w czasach antycznych zasadą decorum – zakłada ona zgodność treści z formą wiersza.
Klasycyzm to kierunek w sztuce i literaturze charakteryzuje się przede wszystkim silnym nawiązanie do wzorców antycznych. Cechuje go zachowanie piękna i prawdy, a także umiaru i harmonii, racjonalne, stoickie podejście do świata, kierowanie się rozumem nie emocjami, ponadto szacunek do tradycji starożytnej oraz etyka, estetyzm, intelektualizm.
Humanizm stanowi nurt światopoglądowy, który rozwinął się w czasie renesansu, stawiał on człowieka w centrum, to człowiek był największą wartością, źródłem badań i inspiracji badaczy, jak i artystów renesansowych. Odwoływał się do antycznych wartości.
Zadanie zagadnienie 9.
141Ćwiczenie ćwiczenie 5.
158