Konflikt wybuchł między stronnictwem Bieruta – uległymi Moskwie Stalinistami – i politykami na czele z Gomułką, którzy chcieli Polski komunistycznej, ale częściowo niezależnej od ZSRR. Konflikt wygrali stalinowcy, odsuwając Gomułkę od władzy i doprowadzając do połączenia PPR i PPS (partii Gomułki) w PZPR (Polską Zjednoczoną Partię Robotniczą)
Gomułka został oskarżony o „prawicowo-nacjonalistyczne” idee i najpierw odsunięty od władzy, a następnie uwięziony. Aby uniknąć problemów ze strony jego stronnictwa, stworzono PZPR, co oznaczało, że PPS została wchłonięta przez PPR.