W książce Hanny Krall pojęcia piękna i brzydoty pojawiają się przede wszystkim przy mówieniu o śmierci. Edelman i reporterka zastanawiają się nad tym, dlaczego śmierć z bronią w ręku bywa uznawana za „piękniejszą” niż śmierć ludzi prowadzonych bez oporu do komór gazowych. Chodzi tu nie o piękno w zwykłym sensie, ale o społeczny sposób oceniania ludzkiego losu. Śmierć walczących łatwiej wpisać w tradycyjny wzór bohaterstwa, dlatego wydaje się bardziej wzniosła i godna opowieści. Drugim przykładem jest mówienie o powstaniu w getcie bez patosu. Reporterka próbuje uchwycić heroizm powstańców, ale Edelman stale obniża ton tej opowieści. Pokazuje, że ludzie w getcie nie umierali „ładnie” w literackim znaczeniu. Byli głodni, przerażeni, źle uzbrojeni i osamotnieni. W ten sposób pojęcia piękna i brzydoty służą obnażeniu fałszu pomnikowej narracji. Edelman nie chce, aby tragedia została upiększona. Kolejny fragment dotyczy masowej śmierci ludzi prowadzonych na Umschlagplatz i do Treblinki. Ich śmierć może wydawać się „brzydka”, bo była anonimowa, bezbronna, pozbawiona efektownego gestu. Edelman jednak nie zgadza się na wartościowanie ofiar według tego, czy ich śmierć wyglądała bohatersko. Pokazuje, że każda śmierć była równie ważna, nawet jeśli nie pasowała do tradycyjnych wyobrażeń o pięknym umieraniu. Pojęcia estetyczne służą więc w książce opisowi problemów moralnych. Piękno oznacza tu najczęściej godność, heroiczny gest i możliwość nadania śmierci sensu. Brzydota oznacza upokorzenie, bezbronność, fizyczne cierpienie i anonimowość masowej zagłady. Hanna Krall i Marek Edelman pokazują jednak, że takie kategorie są niewystarczające wobec Holocaustu. Zagłada nie powinna być oceniana według tego, czy była „piękna” albo „brzydka”, lecz powinna być rozumiana jako doświadczenie skrajnego cierpienia i odebrania człowiekowi prawa do godnej śmierci.
1. Zauważ, że pojęcia piękna i brzydoty dotyczą w książce głównie sposobu umierania, a nie zwykłego wyglądu osób lub rzeczy.
2. Wskaż, że „piękna” śmierć kojarzy się z walką, bronią, wyborem i tradycyjnym bohaterstwem.
3. Dostrzeż, że „brzydka” śmierć oznacza śmierć anonimową, bezbronną, upokarzającą i pozbawioną patosu.
4. Podkreśl, że Edelman podważa takie proste rozróżnienia, ponieważ nie chce wartościować ofiar według sposobu ich śmierci.
5. Wyjaśnij, że Krall wykorzystuje język estetyki po to, aby pokazać napięcie między legendą heroizmu a rzeczywistością Zagłady.