Podmiot liryczny charakteryzuje siebie w sposób sprzeczny. Z jednej strony wygląda jak człowiek młody, delikatny i niewinny. Mówi o „smukłości” ciała, „tkliwej bieli szyi”, „jasności otwartego czoła”, „puchu nad słodką wargą”, „śmiechu cherubińskim” i „kroku elastycznym”. W trzeciej części pojawiają się także słowa: „niewinność”, „czystość”, „słabość”, „kruchość” i „prostota”. Są to cechy, które zwykle kojarzą się z młodością, dobrem, bezbronnością i moralną nieskazitelnością. W czwartej części wiersza ten obraz zostaje gwałtownie zanegowany. Podmiot mówi: „mam lat dwadzieścia/ jestem mordercą/ jestem narzędziem”. Przedstawia siebie nie jako niewinne dziecko czy młodzieńca, lecz jako kogoś, kto brał udział w przemocy. Porównuje się do ślepego narzędzia w ręku kata. Przyznaje, że „zamordował człowieka” i został splamiony doświadczeniem zła. Sens tego zestawienia polega na pokazaniu, że wojna zniszczyła naturalny porządek życia. Ktoś, kto z wyglądu powinien być młody, czysty i niewinny, wewnętrznie czuje się stary, winny i okaleczony. Podmiot nie chce, aby odbiorcy dali się zwieść jego młodemu wyglądowi. Jego prawdziwa tożsamość została ukształtowana przez doświadczenie wojny, śmierci i moralnego upadku. Różewicz pokazuje w ten sposób dramat pokolenia, któremu wojna odebrała młodość i niewinność.
1. Zauważ, że w drugiej i trzeciej części podmiot opisuje cechy kojarzone z młodością, delikatnością i niewinnością.
2. Porównaj je z częścią czwartą, w której mówi o sobie: „jestem mordercą” i „jestem narzędziem”.
3. Wyjaśnij kontrast: wygląd zewnętrzny sugeruje czystość, ale doświadczenie wojny przyniosło winę i duchowe okaleczenie.
4. Podkreśl, że podmiot nie chce wzruszać odbiorców swoją młodością ani niewinnością.
5. Zakończ wnioskiem, że zestawienie pokazuje utratę młodości, niewinności i moralnego bezpieczeństwa przez pokolenie wojenne.