Borowski pokazuje, że natura ludzka jest silnie zależna od warunków, w jakich człowiek żyje. W świecie obozu koncentracyjnego zwykłe normy moralne zostają zniszczone, a ludzie zaczynają kierować się przede wszystkim instynktem przetrwania. Głód, strach, przemoc i codzienny kontakt ze śmiercią sprawiają, że więźniowie koncentrują się na zdobyciu jedzenia, uniknięciu kary i zachowaniu własnego życia. Autor sugeruje, że w nieludzkim systemie nawet ofiary mogą przywyknąć do cierpienia innych i zachowywać się w sposób, który poza obozem wydawałby się okrutny lub obojętny. Nie wynika to jednak z ich wrodzonego zła, lecz z warunków, które wypaczają człowieczeństwo i zmuszają do życia według brutalnych reguł. Borowski wyraża więc przekonanie, że człowiek nie jest niezmienny moralnie: skrajna rzeczywistość może osłabić współczucie, solidarność i wrażliwość, jeśli stawką staje się samo przeżycie.
1. Zauważ, że Borowski nie przedstawia ludzi w obozie w prostym podziale na dobrych i złych.
2. Dostrzeż, że zachowanie więźniów wynika przede wszystkim z warunków głodu, przemocy i nieustannego zagrożenia śmiercią.
3. Zwróć uwagę, że w lagrze słabną normalne odruchy współczucia i solidarności, ponieważ najważniejsze staje się przetrwanie.
4. Podkreśl, że autor pokazuje człowieka jako istotę podatną na działanie systemu, który może wypaczyć jego sposób myślenia i postępowania.
5. Wyjaśnij, że przesłaniem Borowskiego jest ostrzeżenie przed rzeczywistością, w której nieludzkie warunki niszczą moralność i człowieczeństwo.