Mentalność obozowa to sposób myślenia i działania ukształtowany przez życie w obozie koncentracyjnym. Człowiek funkcjonuje w rzeczywistości, w której podstawowym celem staje się przeżycie kolejnego dnia. Z tego powodu zmienia się hierarchia wartości: najważniejsze są jedzenie, ubranie, uniknięcie kary, zdobycie rzeczy przydatnych do przetrwania oraz podporządkowanie się obozowym regułom. W normalnym społeczeństwie ludzi wolnych współczucie, solidarność i szacunek dla słabszych są uznawane za naturalne normy moralne. W obozie zostają one silnie osłabione, ponieważ system zmusza więźniów do koncentrowania się na własnym losie. Widok cierpienia innych nie zawsze wywołuje reakcję pomocy, lecz często obojętność albo praktyczne myślenie o tym, jak uniknąć zagrożenia. Odstępstwem od zwykłych norm jest także uprzedmiotowienie człowieka. Ludzie przywożeni transportami bywają postrzegani nie jako jednostki, lecz jako część obozowego procesu, a ich bagaże i dobytek zyskują większe znaczenie niż ich osobiste historie. Mentalność obozowa nie wynika z naturalnego okrucieństwa więźniów, lecz z działania systemu, który niszczy zwykłe zasady życia społecznego i zmusza człowieka do zachowań nie do pomyślenia poza lagrem.
1. Wyjaśnij, że mentalność obozowa rodzi się w warunkach stałego głodu, przemocy i zagrożenia śmiercią.
2. Zauważ, że najważniejszą zasadą staje się przetrwanie, dlatego więźniowie skupiają się na jedzeniu, odpoczynku, rzeczach i unikaniu kary.
3. Dostrzeż, że w porównaniu ze światem ludzi wolnych słabną takie normy jak solidarność, współczucie i bezinteresowna pomoc.
4. Zwróć uwagę, że obóz prowadzi do uprzedmiotowienia człowieka i podporządkowania jego losu bezdusznej organizacji zagłady.
5. Podkreśl, że Borowski nie pokazuje tej mentalności jako zwykłej winy jednostek, lecz jako skutek życia w nieludzkim systemie.