Funkcja estetyczna tekstu polega na tym, że język nie służy wyłącznie przekazaniu informacji, ale sam staje się ważnym elementem utworu. We fragmencie Pamiętnika z powstania warszawskiego Białoszewski opisuje doświadczenie cywilów w czasie powstania za pomocą języka potocznego, urywanego, pełnego krótkich zdań, równoważników, powtórzeń i dopowiedzeń. Dzięki temu czytelnik nie tylko dowiaduje się, co działo się w Warszawie, ale także odczuwa chaos, pośpiech, lęk i dezorientację ludzi ukrywających się przed bombardowaniami. Forma wypowiedzi naśladuje żywą mowę i sposób myślenia człowieka znajdującego się w sytuacji zagrożenia. Funkcja estetyczna polega więc tutaj na tym, że nietypowy, potoczny styl staje się środkiem artystycznym. To właśnie sposób mówienia narratora buduje obraz powstania jako doświadczenia zwykłych ludzi, a nie jako podniosłej legendy wojennej.
1. Wyjaśnij, że funkcja estetyczna pojawia się wtedy, gdy uwagę odbiorcy przyciąga forma językowa tekstu.
2. Zauważ, że u Białoszewskiego ważne są krótkie zdania, urwania, powtórzenia, potoczne słownictwo i rytm mowy.
3. Dostrzeż, że taki język nie jest przypadkowy, lecz celowo oddaje chaos, strach i napięcie powstańczej codzienności.
4. Podkreśl, że tekst działa artystycznie właśnie przez swoją pozorną zwyczajność i podobieństwo do mowy potocznej.
5. Wyjaśnij, że dzięki funkcji estetycznej czytelnik nie tylko poznaje wydarzenia, ale też silniej odczuwa sposób ich przeżywania przez narratora.