Powtarzane słowo „widziałem” pełni w wierszu funkcję świadectwa. Osoba mówiąca nie opowiada o wojnie z cudzych relacji ani z książek, lecz mówi o tym, czego sama doświadczyła i co zobaczyła na własne oczy. Dzięki temu jej wypowiedź staje się bardziej wiarygodna i mocna. Podmiot potwierdza, że był świadkiem skrajnego okrucieństwa: zabijania ludzi, zrównania człowieka ze zwierzęciem, rozpadu dawnych pojęć moralnych. Słowo „widziałem” pokazuje także, że doświadczenie wojny nie jest dla mówiącego czymś abstrakcyjnym. To przeżycie zapisało się w jego pamięci i zmieniło jego sposób patrzenia na świat. Człowiek, który „widział” takie rzeczy, nie może już naiwnie wierzyć w dawne podziały na dobro i zło, piękno i brzydotę, cnotę i występek. Jego wiedza jest bolesna, oparta na traumie i bezpośrednim kontakcie ze śmiercią. Osoba mówiąca przekazuje więc wiedzę o sobie jako o świadku i ocalałym. Przeżyła, ale jej ocalenie jest niepełne, bo doświadczenie wojny odebrało jej pewność moralną, język i poczucie ładu. Powtórzenie „widziałem” oznacza: „wiem, bo byłem tam i patrzyłem”. Jest to wiedza ciężka, której nie da się zapomnieć.
1. Zauważ, że powtórzenie „widziałem” podkreśla osobisty charakter wypowiedzi podmiotu.
2. Wyjaśnij, że mówiący występuje jako świadek wojny, a nie ktoś opowiadający o niej z dystansu.
3. Dostrzeż, że jego wiedza wynika z bezpośredniego doświadczenia przemocy, śmierci i odczłowieczenia.
4. Podkreśl, że to, co zobaczył, doprowadziło do rozpadu dawnych wartości i podziałów moralnych.
5. Wyjaśnij, że powtórzenie wzmacnia dramatyzm wiersza i pokazuje, że ocalony nosi w sobie pamięć wydarzeń, których nie potrafi wymazać.