Metaforyka medyczna w opisie Wielkiej Przemiany służy pokazaniu, że system łagrowy działa na człowieka jak brutalny eksperyment albo operacja przeprowadzana bez jego zgody. Więzień zostaje potraktowany jak ciało poddane zabiegowi: jego dawna osobowość ma zostać rozłożona, osłabiona i uformowana na nowo. Obóz nie tylko wyniszcza fizycznie, lecz także ingeruje w psychikę, pamięć, wolę i sumienie. Język medyczny podkreśla więc odczłowieczenie ofiary, bo człowiek przestaje być osobą, a staje się przedmiotem „leczenia”, badania lub przekształcania. Jest to jednak leczenie pozorne i przewrotne, ponieważ nie prowadzi do uzdrowienia, ale do duchowej choroby: utraty niezależności, obojętności i podporządkowania systemowi. Dzięki tej metaforyce Herling-Grudziński pokazuje, że łagier niszczy człowieka metodycznie, jakby z zimną precyzją rozbierał jego wnętrze na części i składał je według własnych zasad.
1. Zauważ, że autor używa języka kojarzącego się z zabiegiem, leczeniem, operacją i organizmem człowieka.
2. Wyjaśnij, że metaforyka medyczna pokazuje ingerencję systemu w ciało i psychikę więźnia.
3. Podkreśl, że w łagrze człowiek jest traktowany jak przedmiot eksperymentu, a nie jak wolna osoba.
4. Dostrzeż przewrotność tej metaforyki: system nie uzdrawia człowieka, lecz niszczy jego osobowość i moralną niezależność.
5. Wyjaśnij, że taki sposób opisu wzmacnia grozę Wielkiej Przemiany, bo pokazuje ją jako zaplanowany, zimny i systematyczny proces odczłowieczania.