W wierszu Broniewskiego pojawiają się bezpośrednie cytaty z Romantyczności Adama Mickiewicza:
„Słuchaj dzieweczko! Ona nie słucha…”.
„To dzień biały, to miasteczko…”.
„Słuchaj, dzieweczko!… Ona nie słucha…”.
Są to słowa otwierające i zamykające utwór Broniewskiego, dlatego tworzą wyraźną klamrę kompozycyjną. Już na początku czytelnik rozpoznaje nawiązanie do ballady Mickiewicza. Inne aluzje i nawiązania do Romantyczności to przede wszystkim postać samotnej dziewczyny. U Mickiewicza jest nią Karusia, która zachowuje się jak osoba oderwana od zwykłej rzeczywistości, ponieważ widzi zmarłego Jasieńka i nie słucha ludzi wokół siebie. U Broniewskiego podobną postacią jest Ryfka, trzynastoletnie żydowskie dziecko biegające po gruzach miasteczka. Ona także wydaje się nieobecna psychicznie: śmieje się, znika, mówi, że zaniesie bułkę rodzicom, chociaż matka leży pod gruzami, a ojciec jest w Majdanku. Nawiązaniem jest również motyw miasteczka i tłumu. U Mickiewicza wydarzenie dzieje się w miasteczku, wśród ludzi obserwujących dziwne zachowanie dziewczyny. U Broniewskiego miasteczko zostało zniszczone: „Nie ma miasteczka, nie ma żywego ducha”. Ludzie przejeżdżają obok Ryfki, dziwią się jej, czasem dają jej jedzenie lub pieniądze, ale nie potrafią naprawdę jej ocalić. Broniewski przekształca romantyczny motyw dziewczyny, która kontaktuje się ze światem umarłych, w obraz dziecka doświadczonego Zagładą. Ryfka nie jest romantyczną wizjonerką, lecz ofiarą wojny, samotną i psychiczną okaleczoną. Nawiązanie do Romantyczności służy więc pokazaniu, że po doświadczeniu Holocaustu romantyczna ballada zmienia się w tragiczny obraz zagłady niewinnego dziecka.
1. Wypisz dokładne cytaty z Romantyczności, które pojawiają się w wierszu Broniewskiego.
2. Zauważ, że cytaty umieszczone są na początku i na końcu, więc tworzą klamrę kompozycyjną.
3. Porównaj Karusię z Romantyczności z Ryfką z wiersza Broniewskiego.
4. Wskaż wspólne motywy: dziewczyna, miasteczko, niezrozumienie przez ludzi, kontakt ze śmiercią i psychiczne oddalenie od rzeczywistości.
5. Wyjaśnij, że Broniewski przekształca romantyczny wzorzec ballady w wojenny obraz Zagłady.