Wymień i poprzyj cytatem wady polskiej arystokracji i szlachty, które zostały uwidocznione w utworze. Wymień inne utwory krytykujące te grupy społeczne i wyjaśnij czego ta krytyka dotyczy.
Wady arystokracji i szlachty, które krytykuje Krasiński
– oszustwa finansowe i rodowe, wykorzystywanie niewiedzy biedoty, lekkomyślność – „Ten z pieczęcią w dłoni i podpisem – „kanclerz” – sfałszował akta, spalił archiwa, przekupił sędziów, trucizną przyspieszył spadki, stąd wsie twoje, dochody, potęga. (...)”.
– ucisk i wyzysk poddanych : „A ty, czemu uciskałeś poddanych?”
– warcholstwo i rozrzutność – „ A ty, czemu przepędziłeś wiek młody na kartach i podróżach daleko od Ojczyzny?”
– lizusostwo – „Ty się podliłeś wyższym, gardziłeś niższymi”
– złe wychowywanie dzieci – „Dlaczegoś dzieci nie wychowała sobie na obrońców – na rycerzy? – Teraz by ci się zdały na coś.”
– pogoń za bogactwem – „Aleś kochała Żydów, adwokatów – proś ich o życie teraz.”
Znęcanie się nad poddanymi, okrucieństwo wobec słabszych – „(...) za męki nasze, my, niegdyś przykuci, smagani, dręczeni, żelazem rwani, trucizną pojeni, przywaleni cegłami i źwirem, dręczmy i sądźmy, sądźmy i potępiajmy (...)”
– dręczenie i wykorzystywanie chłopów – „Upiór ssał krew i poty nasze – mamy upiora – nie puścim upiora – przez biesa, przez biesa, ty zginiesz wysoko, jako pan, jako wielki pan, wzniesion nad nami wszystkimi (powieszony na szubienicy). – Panom tyranom śmierć – nam biednym, nam głodnym, nam strudzonym jeść, spać i pić. – Jako snopy na polu, tak ich trupy będą – jako plewy w młockarniach, tak perzyny ich zamków – przez kosy nasze, siekiery i cepy (...)”
– dumę i pychę „Otóż mi stara szlachta – zawsze pewna swego – dumna, uporczywa, kwitnąca nadzieją, a bez grosza, bez oręża, bez żołnierzy”.
– obłudę w sprawach wiary i religii – „[…] wierząca lub udająca, że wierzy w Boga, bo w siebie trudno wierzyć. (...)”
– obżarstwo, warcholstwo – „(...) Zgrzybiali, robaczywi, pełni napoju i jadła, ustąpcie młodym, zgłodniałym i silnym.”
–rozpasanie i okrucieństwo – „Ów, starosta, baby strzelał po drzewach i Żydów piekł żywcem.”
Inne utwory:
Mikotaj Rej w "Krótkiej rozprawie między trzema osobami Panem, Wójtem i Plebanem" – przekupstwo panujące w sądach, brak troski o losy kraju i prywata oraz niezgoda panująca w polskim sejmie
Jan Kochanowski w pieśni "O spustoszeniu Podola" – krótkowzroczność i lekkomyślność.
Jan Kochanowski w "Odprawie postów greckich" – przekupność, brak troski o losy kraju, lenistwo, obżarstwo, pijaństwo
Ignacy Krasicki w satyrze "Do króla" – ciemnota, konserwatyzm, brak zmysłu politycznego.
Ignacy Krasicki w satyrze "Żona modna” – skłonność do naśladowania cudzych wzorów
Adam Mickiewicz w "Dziadach" cz. III arystokracja bez uczuć patriotycznych.
Słowacki, J.: Grób Agamemnona– skłonność do przepychu i zbytków oraz o bezkrytyczne przyjmowanie cudzoziemskich wzorów, brak bohaterstwa,
Szlachta jako grupa społeczna była krytykowana od początku swego istnienia. Generalnie zarzucano jej: warcholstwo, opilstwo, pychę, chciwość, brak zaangażowania w życie polityczne, dbałość o własne interesy kosztem dobra ojczyzny, przekupność, okrucieństwo, bezkrytyczne naśladowanie zagranicznych wzorców, głupotę.