Zadanie 3c - strona 266
Zadanie
Rozwiązanie
a) Fragment 1:
- „stryj”
- „kąpany w gorącej wodzie”
- „kręcisz jak lis szczwany”
- „co indziej kitą wije, a sam indziej bieży”
Fragment 2:
- „plecie”
- „baja”
- „bodaj mnie jasny piorun ubił”
- „bodajbym cię, dalbóg, bardzo lubił”
Fragment 3:
- „do diaska!”
- „miotał się jako szczupak, gdy się w piasku rzuca”
- „ryczał jak niedźwiedź”
- „gwałtu!”
b) W podanych fragmentach potocyzmy mają głównie nacechowanie:
- ironiczne i zaczepne – np. „kręcisz jak lis szczwany”;
- lekceważące – np. „plecie”, „baja”;
- gwałtowne i ekspresywne – np. „do diaska!”, „gwałtu!”;
- żartobliwe lub rubaszne – część porównań i wykrzyknień;
- silnie emocjonalne – oddają zdenerwowanie, złość, oburzenie, wzburzenie.
c) Słownictwo potoczne:
- indywidualizuje sposób mówienia bohaterów;
- oddaje ich temperament i emocje;
- sprawia, że dialogi brzmią naturalnie i wiarygodnie;
- dynamizuje sceny;
- wprowadza humor i rubaszność;
- zbliża język epopei do mowy codziennej;
- przełamuje podniosłość stylu poetyckiego.
Wyjaśnienie
a) Wypisuj tylko te przykłady, które rzeczywiście pojawiają się w trzech fragmentach. Zwróć uwagę przede wszystkim na potoczne czasowniki, wykrzyknienia, przysłowiowe porównania i utarte związki frazeologiczne.
b) Nie przypisuj jednego rodzaju emocji wszystkim przykładom. Rozdziel je według fragmentów i pokaż, czy dane słowo wyraża irytację, szyderstwo, gniew czy komizm.
c) Pokaż związek między językiem a bohaterami. Zwróć uwagę, że potocyzmy nie są tu przypadkowe — pomagają Mickiewiczowi oddać żywy sposób mówienia szlachty, jej emocjonalność i charakter.