Zadanie 3c - strona 266
Zadanie
Rozwiązanie
a) Fragment 1:
„stryj”
„kąpany w gorącej wodzie”
„kręcisz jak lis szczwany”
„co indziej kitą wije, a sam indziej bieży”
Fragment 2:
„plecie”
„baja”
„bodaj mnie jasny piorun ubił”
„bodajbym cię, dalbóg, bardzo lubił”
Fragment 3:
„do diaska!”
„miotał się jako szczupak, gdy się w piasku rzuca”
„ryczał jak niedźwiedź”
„gwałtu!”
b) W podanych fragmentach potocyzmy mają głównie nacechowanie:
ironiczne i zaczepne – np. „kręcisz jak lis szczwany”;
lekceważące – np. „plecie”, „baja”;
gwałtowne i ekspresywne – np. „do diaska!”, „gwałtu!”;
żartobliwe lub rubaszne – część porównań i wykrzyknień;
silnie emocjonalne – oddają zdenerwowanie, złość, oburzenie, wzburzenie.
c) Słownictwo potoczne:
indywidualizuje sposób mówienia bohaterów;
oddaje ich temperament i emocje;
sprawia, że dialogi brzmią naturalnie i wiarygodnie;
dynamizuje sceny;
wprowadza humor i rubaszność;
zbliża język epopei do mowy codziennej;
przełamuje podniosłość stylu poetyckiego.
Wyjaśnienie
a) Wypisuj tylko te przykłady, które rzeczywiście pojawiają się w trzech fragmentach. Zwróć uwagę przede wszystkim na potoczne czasowniki, wykrzyknienia, przysłowiowe porównania i utarte związki frazeologiczne.
b) Nie przypisuj jednego rodzaju emocji wszystkim przykładom. Rozdziel je według fragmentów i pokaż, czy dane słowo wyraża irytację, szyderstwo, gniew czy komizm.
c) Pokaż związek między językiem a bohaterami. Zwróć uwagę, że potocyzmy nie są tu przypadkowe — pomagają Mickiewiczowi oddać żywy sposób mówienia szlachty, jej emocjonalność i charakter.