Zadanie 4 - strona 252
Zadanie
Rozwiązanie
a)
niepełnosprawny umysłowo → sprawny inaczej
Cygan → Rom
Murzyn → Afrykańczyk
b) Według Anny Dąbrowskiej zmiana ta wiąże się z nakazem niemówienia o pewnych grupach w sposób, który mógłby zostać uznany za dyskryminujący. Autorka łączy to z tzw. poprawnością polityczną, którą definiuje jako „swoisty kodeks językowy oraz zespół zachowań i opinii prezentowanych jako «antydyskryminacyjne»”.
Określenia „Cygan” i „Murzyn” zostały więc w oficjalnym języku zastąpione przez „Rom” i „Afrykańczyk”, ponieważ wcześniejsze nazwy zaczęto uznawać za niefortunne lub obraźliwe wobec określanych nimi grup.
c) W przykładowych współczesnych tekstach prasowych można zwrócić uwagę na określenia takie jak:
osoby czarnoskóre;
osoby pochodzenia afrykańskiego;
Romowie;
społeczność romska;
kobiety i mężczyźni;
osoby (aby nie podkreślać kwestii płciowych)
nierówność ze względu na płeć;
dyskryminacja ze względu na płeć.
Takie przykłady potwierdzałyby obserwację Anny Dąbrowskiej. W oficjalnym i publicznym języku widoczna jest tendencja do świadomego dobierania określeń neutralnych i unikania tych, które mogą być odbierane jako obraźliwe lub dyskryminujące.
Wyjaśnienie
a) Zwróć uwagę, że Anna Dąbrowska opisuje zjawisko świadomego zastępowania nazw, które zostały uznane za „niefortunne lub obraźliwe dla grup tak wcześniej określanych”. Nowe formy mają więc pozwalać mówić o tych samych osobach w sposób postrzegany jako bardziej neutralny i niedyskryminujący.
b) W odpowiedzi należy trzymać się argumentacji zawartej we fragmencie. Autorka wiąże zmianę słownictwa przede wszystkim z dążeniem do unikania określeń postrzeganych jako dyskryminujące ze względu m.in. na rasę i pochodzenie.
c) W tym podpunkcie warto zwrócić uwagę na metodę wykonania zadania. Należy wybrać konkretny artykuł prasowy, wypisać rzeczywiście występujące w nim określenia, a dopiero potem sformułować wniosek. Nie wystarczy stwierdzić, że język mediów się zmienił. Trzeba pokazać tę zmianę na materiale językowym i zestawić wyniki z opinią Dąbrowskiej. Powyższe sformułowania są przykładami tego, jakiego rodzaju określeń można szukać, a nie cytatami z konkretnego artykułu.