Zadanie 5c - strona 266
Zadanie
Rozwiązanie
a) Grzegorz Uzdański nawiązuje przede wszystkim do ballady Adama Mickiewicza Świtezianka.
Podobieństwo widać w konstrukcji historii: młody mężczyzna spotyka w lesie tajemniczą dziewczynę, wiąże się z nią, a następnie okazuje się, że kobieta jest istotą nadprzyrodzoną związaną z naturą. Tak jak w Świteziance, przekroczenie pewnego porządku kończy się karą. W Drwalu mężczyzna dowiaduje się, że jego narzeczona jest „białowieską dryjadą”, a zniszczenie lasu obraca się przeciwko niemu.
b) Do języka Mickiewicza nawiązują przede wszystkim archaizmy i poetyckie sformułowania:
- „drwal młody”;
- „do swego sioła”;
- „drozda głosno woła”;
- „dziewica”;
- „z jasnego lica / łez czystych płyną strumienie”;
- „młodzian zapyta”;
- „Pójdź do mej chaty!”;
- „rodzice moi cię nie wygnają”;
- „Jak własną córkę przygarną!”;
- „Biada ci, drwalu!”;
- „Tyś mnie na gorzkie skazał wygnanie”.
Uzdański wykorzystuje też charakterystyczny dla ballady dialog, wykrzyknienia, pytania oraz szyk wyrazów odbiegający od współczesnej mowy codziennej.
c) Uzdański wykorzystuje:
- ludową i leśną scenerię;
- tajemniczą bohaterkę – dziewczynę okazującą się dryjadą;
- obecność fantastyki i sił nadprzyrodzonych;
- połączenie świata człowieka ze światem natury;
- dialogi bohaterów;
- dynamiczną, prostą fabułę;
- motyw winy i kary;
- ingerencję sił natury w życie człowieka;
- zakończenie zawierające przestrogę: „Kto dziś tam zbłądzi, oczom nie wierzy, / Galopem kąt ów ominie”.
d) Nawiązania służą stworzeniu pastiszu. Uzdański sam mówi, że jego celem jest „możliwie wierne naśladowanie danego poety” i że pastisz traktuje jako „złożenie mu hołdu”. Nie chodzi więc przede wszystkim o wyśmianie Mickiewicza, ale o zabawę jego rozpoznawalnym stylem.
Jednocześnie Uzdański wykorzystuje romantyczną konwencję do przedstawienia współczesnego problemu – wycinania Puszczy Białowieskiej. Wskazują na to już początkowe słowa o „Białowieskiej Kniei”, a przede wszystkim finał, w którym „miast wioski, las Białowieży / I drozda słysząc w gęstwinie”. Współczesna kwestia ekologiczna zostaje więc przedstawiona tak, jakby była tematem romantycznej ballady o winie człowieka i karzącej sile natury.
Wyjaśnienie
a) Porównaj przede wszystkim schemat fabularny Drwala ze Świtezianką: spotkanie młodzieńca z tajemniczą dziewczyną, element nadprzyrodzony oraz finał, w którym natura wymierza człowiekowi karę.
b) Nie pisz ogólnikowo. Wskaż konkretne przykłady z wiersza, szczególnie takie słowa jak „sioło”, „dziewica”, „młodzian”, „biada” oraz konstrukcje przypominające sposób mówienia bohaterów ballad Mickiewicza.
c) Oddziel tę część od analizy języka z punktu b). Tutaj skup się na tym, co dzieje się w utworze i jak został on skonstruowany: fantastyce, naturze, tajemniczej dziewczynie, winie, karze i końcowej przestrodze.
d) W odpowiedzi wykorzystaj słowa samego Uzdańskiego o „wiernym naśladowaniu” i „złożeniu hołdu”. Następnie pokaż drugi cel: autor przenosi współczesny problem Puszczy Białowieskiej do świata romantycznej ballady.