Zadanie 5c - strona 247
Zadanie
Rozwiązanie
a) Utwór jest liryką miłosną, ma formę poetyckiego pożegnania z ukochaną przed nocnym rozstaniem.
Można też określić go jako erotyk, ponieważ przedstawia uczucia osoby mówiącej wobec bliskiej jej kobiety oraz pragnienie fizycznej bliskości.
b) Tematem utworu jest pożegnanie zakochanych przed nocnym rozstaniem. Osoba mówiąca wielokrotnie życzy ukochanej dobrej nocy, ale równocześnie stara się przedłużyć chwilę bliskości.
Wiersz przedstawia więc miłość, czułość, pragnienie bliskości oraz niechęć do rozstania.
c) Podmiot liryczny to zakochany mężczyzna zwracający się bezpośrednio do bliskiej mu kobiety. Jest:
czuły i troskliwy – życzy adresatce spokojnego snu;
zakochany – pragnie zachować obraz ukochanej także podczas snu;
romantyczny i uczuciowy;
spragniony bliskości;
niechętny rozstaniu – mimo kolejnych pożegnań nie potrafi zakończyć spotkania.
W ostatniej strofie jego zachowanie staje się bardziej natarczywe: prosi jeszcze o spojrzenie, pocałunek i możliwość ucałowania piersi adresatki.
d) Adresatką jest kobieta bliska podmiotowi lirycznemu, najprawdopodobniej jego ukochana.
Świadczą o tym:
bezpośrednie zwroty do adresatki;
czułe życzenia spokojnego snu;
pragnienie, aby śniła o osobie mówiącej;
prośby o spojrzenie i pocałunek;
wyraźne pragnienie fizycznej bliskości.
e) Osoba mówiąca chce pożegnać ukochaną przed nocą i życzyć jej spokojnego snu. Jednocześnie wykorzystuje kolejne formuły pożegnalne do wyrażenia uczuć oraz przedłużenia spotkania.
Warto zwrócić uwagę, że z każdą strofą coraz wyraźniej ujawnia się drugi cel: podmiot nie chce się rozstać. Prosi adresatkę o jeszcze jedno spojrzenie, pocałunek i kolejne gesty bliskości.
f) Zwrot „dobranoc” pełni kilka funkcji:
jest formułą grzecznościową służącą pożegnaniu;
organizuje kompozycję wiersza dzięki wielokrotnym powtórzeniom;
podkreśla czułość osoby mówiącej;
staje się sposobem wyrażania uczuć wobec adresatki;
pozwala przedłużać moment rozstania.
Najważniejszy jest paradoks: słowo, które powinno kończyć spotkanie, w wierszu służy jego przedłużaniu. Każde kolejne „dobranoc” prowadzi do następnych życzeń i próśb kierowanych do ukochanej.
Wyjaśnienie
a) W uzasadnieniu warto odwołać się do sytuacji lirycznej. Podmiot zwraca się bezpośrednio do ukochanej, życzy jej spokojnego snu, ale jednocześnie nie chce zakończyć spotkania i próbuje przedłużyć pożegnanie.
b) Zwróć uwagę na powtarzające się „Dobranoc!”. Każde kolejne pożegnanie paradoksalnie nie kończy spotkania, lecz staje się pretekstem do jego przedłużenia.
c) Polecenie „scharakteryzuj” wymaga wskazania cech oraz ich uzasadnienia. Warto więc opierać charakterystykę na kolejnych prośbach i życzeniach wypowiadanych przez podmiot liryczny.
d)Nie znamy imienia adresatki z samego fragmentu, dlatego nie należy go dopowiadać. Polecenie wymaga ustalenia jej relacji z podmiotem lirycznym na podstawie treści wiersza.
e) Nie należy ograniczać odpowiedzi do stwierdzenia „chce powiedzieć dobranoc”. Powtarzanie pożegnania pokazuje, że bohater liryczny paradoksalnie odwleka moment odejścia.
f) Zwróć uwagę nie tylko na grzecznościowe znaczenie słowa, ale również na jego funkcję w całym utworze. Powtarzane „dobranoc” jest osią kompozycyjną wiersza i pokazuje emocjonalną sytuację podmiotu: chce się pożegnać, ale jednocześnie nie chce odejść.