Zadanie 4b - strona 274
Zadanie
Rozwiązanie
a) W podanym fragmencie występuje stylizacja biblijna.
Świadczą o tym:
podniosły ton wypowiedzi;
pytanie retoryczne: „Pytasz, dlaczego świętym jest to imię?”;
archaizujące słowo „albowiem”;
rozbudowane wyliczenie: „żonę i dzieci, dostatek i spokój, wszystko, co pieści, wszystko, co raduje...”;
powtórzenia: „wszystko, co pieści, wszystko, co raduje”;
metaforyka religijna: Traugutt „wziąwszy na ramiona krzyż narodu swego”;
porównanie bohatera do Chrystusa idącego z krzyżem;
krótkie, uroczyste zdania kończące fragment: „Nie tutaj zgorzał. Nie w tej mogile śpi. Kędyś daleko”.
Stylizacja biblijna służy sakralizacji Romualda Traugutta i jego ofiary. Bohater zostaje przedstawiony jako człowiek poświęcający własne życie dla narodu.
b) W podanym fragmencie występuje archaizacja.
Świadczą o tym m.in.:
„Waćpan” – dawna forma grzecznościowa;
„dobrodzieja mojego” – dawny sposób zwracania się i mówienia o osobie;
„z tych stron do mnie przybyli” – archaizowany szyk;
„Szczery to był przyjaciel” – konstrukcja charakterystyczna dla stylizacji na dawną polszczyznę;
„pod Orszą do nas przybył” – odwołanie do dawnych realiów historycznych;
„konterfekt pokazał” – „konterfekt” to dawne określenie portretu lub wizerunku;
„jeno” – dawne „tylko”;
„waćpannę” – dawna forma zwracania się do kobiety.
Stylizacja obejmuje więc zarówno dawne słownictwo, jak i sposób budowania wypowiedzi.
Wyjaśnienie
a) Zwróć szczególną uwagę na obraz Traugutta niosącego „krzyż narodu swego”. Połącz go z pozostałymi cechami: podniosłym tonem, powtórzeniami, wyliczeniami i słowem „albowiem”. To pozwoli ci uzasadnić rozpoznanie stylizacji biblijnej.
b) Wypisz przede wszystkim wyrazy, które wyszły z codziennego użycia: „Waćpan”, „waćpannę”, „konterfekt”, „jeno”. Następnie zwróć uwagę na nietypowy współcześnie szyk zdań. Na tej podstawie rozpoznaj archaizację.