Pierwsze wyprawy geograficzne były inspirowane chęcią zdobycia bogactw i wpływów politycznych oraz zainteresowaniem odkrywaniem nieznanych dotąd ziem. W tym czasie Europejczycy poszukiwali nowych szlaków handlowych do Chin i Indii, które były źródłem kosztowności, takich jak jedwab, przyprawy i złoto. Poza tym podróże te miały na celu również rozszerzenie wpływów politycznych i religijnych, zwłaszcza przez kolonizację nowych terytoriów i nawracanie zamieszkujących je ludów na chrześcijaństwo.
Wynikiem pierwszych wypraw geograficznych było odkrycie nowych lądów, takich jak Ameryka, Azja, Australia i Nowa Zelandia, a także ustanowienie nowych szlaków handlowych, które zrewolucjonizowały światową gospodarkę. Oprócz tego Europejczycy natrafili na wiele nieznanych gatunków roślin i zwierząt, które wpłynęły na rozwój medycyny, nauki i technologii. Dzięki tej wymianie wiedzy i umiejętności państwa kolonizujące mogły dążyć do osiągnięcia hegemonii i zdominowania całego globu. Kontakty te przyczyniły się także do powstania nowych kultur i cywilizacji.
W wyniku podróży Vasco da Gamy do Indii w 1497 roku, Portugalia stała się pierwszym europejskim mocarstwem kolonialnym, a także zyskała kontrolę nad szlakiem morskim do Azji, który przynosił ogromne zyski w handlu przyprawami i innymi towarami luksusowymi.