Platon, filozof żyjący w latach 424-348 p.n.e., uważał, że prawdziwe poznanie można osiągnąć poprzez rozumowanie i refleksję, a nie wyłącznie przez doświadczenie empiryczne. Głoszona przez niego teoria idei, według której świat materialny jest tylko cieniem idealnych form (tzw. jaskinia platońska), wpłynęła na renesansową koncepcję transcendencji i dążenia do doskonałości. W dziele „Państwo” przedstawiał wizję idealnego państwa rządzonego przez filozofów. Jego myśl polityczna oraz społeczna miały duży wpływ na rozwój idei republikańskich, oraz monarchii konstytucyjnych.
Arystoteles (384-322 p.n.e.), uczeń Platona, ojciec logiki i metody naukowej, zasłynął swoim podejściem do obserwacji, klasyfikacji zjawisk i doświadczeń, co przyczyniło się do rozwoju nauk przyrodniczych, takich jak astronomia, fizyka i biologia. Dokonał podziału nauki na trzy główne kategorie:
teoretyczna – nastawiona na formułowanie wiedzy dla samej wiedzy,
praktyczna – tworząca naukę, by osiągnąć doskonałość etyczną i moralną,
poetyczna – opisująca tworzenie wiedzy wykorzystywanej do kreacji przydatnych przedmiotów.
Tym samym Arystoteles zerwał z myślą platońską (idealizm platoński), która separowała umysł od doświadczeń empirycznych. Zgodnie z arystotelesowską teorią niezapisanego rozumu cała posiadana przez nas wiedza jest sumą doświadczeń i myśli, które kształtują się wraz z czasem i zdobywanym doświadczeniem.
Zarówno Platon, jak i Arystoteles, zwracali uwagę na rolę człowieka i jego potencjał do rozwoju intelektualnego i moralnego, podkreślając przy tym znaczenie edukacji i czerpania wiedzy jako głównych metod do osiągnięcia tego celu. Ich idee odegrały kluczową rolę w powstaniu humanizmu renesansowego, który skupiał się na indywidualnym rozwoju, kształceniu godności człowieka i jego możliwości twórczych. W renesansie powstały nowe uczelnie i akademie, które czerpały inspirację z tych założeń, promując szerokie, humanistyczne i interdyscyplinarne podejście do nauki.
Autor mógł umieścić te postacie na fresku, by podkreślić ich wkład w rozwój epoki, wzorców kulturowych, artystycznych i naukowych, które składały się na świat, w którym żył. Ukazanie Arystotelesa z palcem wskazującym ziemię symbolizuje jego przywiązanie do spraw ziemskich, doświadczania empirycznego. Z kolei gest Platona oznacza jego zaangażowanie w kwestie transcedentalne, związane z pojmowaniem świata w sposób obcy empirystom.
Platon stworzył definicję człowieka, która określała go jako „zwierzę dwunożne, nieopierzone”. Według jednego z przekazów, gdy wieść ta dotarła do Diogenes z Synopy, udał się do Akademii, gdzie ukazał zebranym obranego z piór kurczaka, mówiąc: „Oto jest człowiek Platona!”.