Umocnienie pozycji tej instytucji nastąpiło w XV w., kiedy to, podczas panowania Władysława Jagiełły, Sejm zaczął odgrywać kluczową rolę w procesie legislacyjnym. W 1454 roku, na mocy przywileju cerekwicko-nieszawskiego, szlachta uzyskała prawo do udziału w procesie legislacyjnym, co oznaczało, że żadne podatki nie mogły być uchwalone bez jej zgody.
W XVI wieku, podczas panowania Zygmunta Starego i Zygmunta Augusta, rola Sejmu jeszcze bardziej się umocniła. Dzięki konstytucji nihil novi z 1505 r., Sejm stał się głównym organem władzy ustawodawczej w Królestwie Polskim i Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Jego rola wzrosła do tego stopnia, że władcy musieli uzyskać zgodę posłów na większość swoich decyzji, w tym na podatki i mobilizację wojska. Dzięki wprowadzeniu zasady liberum veto każdy poseł mógł zablokować obrady sejmowe, jeśli uważał, że są ona niezgodna z interesem państwa.
Wzrost wpływów Sejmu był również wynikiem zmian społecznych i politycznych, które miały miejsce w tym okresie. Szlachta i magnateria, która stanowiła większość posłów, zdobyła większą władzę i wpływy, co pozwoliło jej na samodzielną kontrolę polityki. Poszerzeniu uległy także kompetencje sejmików ziemskich.
Rzeczpospolita Obojga Narodów została formalnie ustanowiona w 1569 roku przez unię lubelską, która połączyła Koronę Królestwa Polskiego i Wielkie Księstwo Litewskie w jedno państwo. Akt ten był wynikiem wcześniejszych unii personalnych i dynastycznych, które stopniowo integrowały oba kraje.