Sejm walny odgrywał kluczową rolę w systemie ustrojowym Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Jego kompetencje obejmowały tworzenie prawa, nakładanie podatków, określanie ważniejszych postanowień zmieniających prawo orazkontrolę decyzji w zakresie polityki zagranicznej. Do obowiązków sejmu należało również wypowiadanie wojen i zawieranie pokoju.
Sejm składał się z trzech stanów sejmujących – króla, senatu i izby poselskiej (czyli przedstawicieli sejmików szlacheckich). W sejmie walnym praktycznie uczestniczyli jedynie przedstawiciele szlachty, wyższej hierarchii kościelnej oraz w bardzo ograniczonym stopniu przedstawiciele miast. Był to organ, który nie tylko tworzył prawo, ale również kontrolował działania władzy wykonawczej, a jego decyzje miały bezpośredni wpływ na życie polityczne, społeczne i gospodarcze kraju.
Pod koniec XV w. wykształcił się zwyczaj konsultowania ważnych decyzji króla z przedstawicielami poszczególnych zgromadzeń partykularnych – sejmików. Dało to początek sejmowi walnemu, który po raz pierwszy zebrał się w 1493 r. wPiotrkowie. Początkowo nie było ściśle określonego miejsca obrad, choć najczęściej władcy zwoływali je do Piotrkowa, Radomia, Krakowa, a później Warszawy. Od drugiej połowy XVII w. co trzeci sejm miał obowiązek odbywać się w Grodnie na Litwie.
Sejmy walne odbywały się na wolnym powietrzu, na tzw. polach sejmowych. Najbardziej znanym było to koło Uniejowa, gdzie odbywały się sejmy w XVI i XVII wieku. Na polu sejmowym wznoszono specjalne drewniane budynki lub namioty, w których obradowali posłowie.