Istotnym aspektem, który wpłynął na postawy ideowe pisarzy, były przemiany gospodarcze. Rozwój handlu, wzrost znaczenia miast i mieszczaństwa, a także początki kapitalizmu, wpłynęły na kształtowanie się nowych idei i poglądów. Pisarze, tacy jak Andrzej Frycz Modrzewski, zaczęli zwracać uwagę na nierówności społeczne i ekonomiczne, krytykując nadużycia szlachty i duchowieństwa. W swoich dziełach proponowali reformy społeczne i gospodarcze, które miały na celu poprawę warunków życia najuboższych warstw społeczeństwa.
Reformacja dotarła również do Polski, wprowadzając nowe idee i poglądy na religię. Między innymi Mikołaj Rej zaczął kwestionować dogmaty i nauki Kościoła katolickiego, proponując nowe interpretacje Biblii. W swoich dziełach poruszali kwestie wolności sumienia i tolerancji religijnej, które były nowymi trendami w ówczesnym społeczeństwie.
Na postawy ideowe pisarzy wpłynęły również przemiany polityczne. W XVI wieku Polska była krajem funkcjonującym na zasadzie demokracji szlacheckiej i wolnej elekcji, w którym szlachta miała duży wpływ na kształtowanie polityki państwa. Andrzej Fry, zaczęli krytykować nadużycia szlachty, proponując reformy polityczne, które miały na celu ograniczenie jej uprzywilejowań i wprowadzenie równości praw dla wszystkich obywateli.
Reformacja wpłynęła na język i literaturę. Tłumaczenie Biblii spowodowało rozwój piśmiennictwa w językach narodowych – powstały liczne przekłady Pisma Świętego, traktaty, teksty religijne, kazania, a także dzieła literackie. Tym samym, język narodowy stał się nośnikiem kultury i wiary, który odegrał istotną rolę w kształtowaniu tożsamości i rozwijaniu kultury narodowej.